Een uitnodiging om de aarde mee te ontwikkelen

Het bij uitgeverij Ch. Möllmann verschenen boek 'Ervaring aarde transformatie' - oorspronkelijk 'Erlebnis Erdwandlung - Berichte und Texte einer Zeitzeugenschaft' - is een levendig boek. Het nodigt de lezers uit zich met de aarde mee te ontwikkelen. En dat past bij dit boek met bijdragen van 42 auteurs waarin vaak te lezen staat, dat aardetransformatie en menselijke ontwikkeling steeds meer verbonden zijn, uiteindelijk zelfs identiek worden!

Toen mijn schoonmoeder mij het boek gaf met de woorden: „dat vind je misschien wel interessant“, had ik er geen idee van, waar het om zou gaan. Ik had eerder aversie - zo'n dikke pil van 521 bladzijden vol met 'subjectieve esoterie' en dat op een grote stapel ongelezen boeken! Gelukkig had ik de intuïtie om eerst de inhoudsopgave te bestuderen en daarbij nieuwsgierig te worden naar het tweede deel van heet boek, over de antroposofische achtergronden van geomantie en genezing van de aarde. Ik was meermaals in het mooie Engadin (Zwitserland) en had daar onvergetelijke natuurbelevingen; uitgerekend daar werd de impuls tot dit boek geboren. Thomas Mayer, de redacteur van dit boek samen met Hans Joachim Aderhold, wist me meteen voor zich te winnen. Ik ervoer: wat hier geschreven staat, is ondanks de soms bijna onbegrijpelijke gebeurtenissen glashelder verwoord en stamt uit een eigentijdse, michaelische impuls. Ik werd er meteen door gegrepen.

Door dit boek kon ik weer toegang vinden tot de uit mijn jeugd bekende intense liefde voor de aarde. De muur die het westerse denken eeuwenlang had opgebouwd tegen de zachte natuurwijsheid begreep ik nu beter. Liefde voor de natuur en voor de natuurwezens vond ik rijkelijk terug in de verschillende bijdragen. Door te beginnen met de hoofdstukken over geomantie en antroposofie kon ik de tegenstelling van de soms wat subjectief aandoende geomantische bijdragen met mijn academisch gevormde denken overbruggen. De persoonlijke ervaringen van de meeste auteurs leidden tot een in wezen gelijkluidend beeld: de etherische wederkomst van de Christus heeft natuurlijk met het etherische en met de natuurwezens van doen. Dat betekent een transformatieproces voor de hele aarde – en wel vooral als actueel fenomeen van de laatste 10 jaar. Daarom is de aarde, en zijn wij als het tot haar behorende 'mensen wereld wezen' (Grondsteenspreuk, eerste strofe), iedere dag anders.

Deze verbinding met de zacht-vrouwelijke spirituele energiestructuur van de aarde werkte als een warm bad. Hier vond ik een sleutel om de uitspraken van Steiner in zijn 'filosofie van de vrijheid' beter te begrijpen (GA4, blz 33) : „We hebben ons zelf losgemaakt van de moederbodem van de natuur en ons als 'Ik' tegenover de 'wereld' geplaatst.(...) Zo waar het is dat we ons vervreemd hebben van de natuur, zo waar is het dat we voelen: we zijn deel van haar en zijn door haar omgeven. Het kan alleen haar eigen werkzaamheid zijn die in ons leeft. We moeten de weg tot haar weer terug vinden. „Met het denken hebben we een principe te pakken, dat door zichzelf bestaat. Van hieruit zal gepoogd worden, de wereld te begrijpen.“(blz. 51)

In het boek ´Ervaring aarde transformatie´ wordt meermaals de weg van de mannelijke van het westerse denken naar de vrouwelijke energiestructuur van het met de natuur verbonden voelen beschreven. Ik had de verschijnselen van mijn burn-out van 10 jaar geleden al leren begrijpen als een innerlijke crisis tussen denken en voelen (ratio en emotio, mannelijk en vrouwelijk), als scheiding tussen het natuur verbonden spelende kind en uitgeleefde autoritaire maatschappijstructuren. Daar voegde zich nu dit nieuwe perspectief bij. Sinds de 15e eeuw heeft het westerse denken zich weliswaar op de aarde gericht, maar deze mentale energiestructuur kwam voort uit een andere bron, die de mens van de verbondenheid met de natuur emancipeerde. Dit kan goed begrepen worden door de beschrijvingen van Rudolf Steiner in de antroposofische richtlijnen (GA26) over de menswording van de kosmische intelligentie. Daardoor raakte de wonderbaarlijke vrouwelijke energiestructuur van de aarde steeds meer uit het zicht – en in zoverre de mens niet de bewuste wil opbrengt tot een nieuwe verbinding, wordt deze structuur toenemend vernietigd. Nu kon ik bewust ervaren hoe diep deze kloof geworden is. En ik merkte ook dat het mogelijk was deze verloren gegane verbinding in mezelf weer actief te herstellen.

De typisch antroposofische scholingsweg wordt door verschillende auteurs – tot mijn vreugde inclusief hun ervaringen – beschreven. Dit is in het boek echter niet het uitgangspunt voor alle geomantische auteurs. Er worden ook duidelijke spirituele belevingen beschreven, waarvan het duidelijk is, dat ze niet op deze scholingsweg verkregen zijn. En juist dit bracht mij nog een ander inzicht: Thomas Mayer beschrijft, hoe hij tijdens zijn meditatieve oefeningen op een spirituele gebeurtenis stoot die hij 'de geboorte van een nieuwe planeet' noemt. „Tijdens het voorjaar 2003 kreeg ik plotseling het inzicht: ik las de boeken van Marco Pogacnic over aarde transformatie en hoorde de ervaringen van andere geomanten. Deze namen de geboorte van een nieuwe planeet daadwerkelijk waar! Wat ik innerlijk als puur geestelijke ervaring had, namen zij waar in fenomenen van de etherische en astrale wereld! Dit was voor mij een feestelijk ogenblik.”

Sinds ik „Der Kreis der Mysterienströmungen“ van Malte Diekman (Verlag am Michaelshof, 2005) gelezen heb, is het vraagstuk mij duidelijker geworden waar ik al lang mee leef, aangemoedigd door „de redding van de ziel“door Lievegoed. Dit is, dat het vreugdevolle ervaring van de Christusnabijheid juist te beleven is in ontmoetingen met mensen, die tot een andere mysteriestroom behoren. Ik begrijp dit als de boodschap van Bernard Lievegoed en tegelijkertijd oerverbonden met de toekomst van de antroposofische vereniging: zal het lukken om de tot strijd voerende mysteriestromingen-egoïsmen te overwinnen en op dit vlak werkelijk vanuit inzicht tot een vruchtbare samenwerking te komen? Het boek „ervaring aarde transformatie“ is voor in dit opzicht ook zeer bevredigend, omdat het voor mij de vrucht is van een dergelijke samenwerking. De grondsteenspreuk van de antroposofische vereniging laat zien dat het hier om een fundamenteel inzicht gaat van deze tijd: de verbinding van koningslicht en herderswarmte. (Over een verdere onderbouwing zou meer gezegd moeten worden dan het kader van deze recensie toelaat).

Op meerdere vlakken tegelijkertijd leidde dit boek me naar nieuwe inzichten over genezing en transformatie. Ik ben dankbaar dat ik kan ervaren, dat zo veel mensen uit diepe ernst en liefde voor de aarde en de mensheid zich al zo lang met de genezing van de aarde bezighouden. Graag was ik op al hun bijdragen ingegaan! Ik hoop dat nog veel mensen hun weg naar dit boek zullen vinden. Juist nu, waar de mondiale crisis laat zien, hoe zeer de mensheid zich van de aarde en haar rijke gaven heeft verwijderd, evenals van het liefde en inzichtsvolle werk aan haar als een levend organisme met geest, ziel en lichaam! Het is te hopen dat ook de mensen die door dergelijke crisis hun hoop dreigen te verliezen, door impulsen, zoals ze in dit boek worden beschreven, naar transformatie en genezing worden geleid - en met hun moeder aarde.

Ramses van Hees

Stervensbegeleiding, een wederzijds proces
Dit boek is het resultaat van een levenswerk: de begeleiding van stervenden, rouwenden en gestorvenen. Renée Zeylmans belicht stervensbegeleiding vanuit verschillende invalshoeken, waarbij het stervensproces steeds een wederzijds proces is tussen de stervende en degenen die daarbij betrokken zijn. Zeylmans vat dit zo mooi samen in haar beschrijving van de stervende als reisgenoot.
In dit boek is veel informatie te vinden over de zorg voor de stervende, de fysiologie van het sterven en het sterf moment. Daarbij worden  pijnbestrijding, palliatieve sedatie, euthanasie en versterven besproken.
De dagen tussen het sterven en de uitvaart worden prachtig beschreven. In deze verstilde periode geven de nabestaanden alle tijd en aandacht aan de gestorvene en het voorbereiden van de uitvaart. Zeylmans geeft veel nieuwe informatie, bijzondere idee�n en oplossingen. Er wordt ook veel praktische informatie gegeven zoals over opbaren, de gang naar de laatste rustplaats, en de verschillende mogelijkheden bij begraven en cremeren. Er is een lijst met goed geselecteerde websites.
In het laatste hoofdstuk krijgt de rouw om de nabestaande veel aandacht. Ook hier gaat Zeylmans uit van wederkerigheid; de betekenis van de gestorvene voor de nabestaanden en de betekenis van de nabestaanden voor de gestorvene.
In de appendix staan mooie gedichten, spreuken en meditaties. De verpleeghuisarts Paul Schmitz heeft appendix 1 geschreven, het is een overzicht  van de geneesmiddelen die gebruikt worden in de laatste levensfase. Voor de pijnmedicatie geeft hij een handige lijst met de dosering, de duur en de werking van het betreffende middel.
Het boek is geschreven voor professionals en vrijwilligers in de palliatieve zorg en voor iedereen die te maken heeft met het begeleiden van stervenden.

Renée Zeylmans, Stervensbegeleiding, een wederzijds proces, Christofoor, Zeist 2008.

Van Renée Zeylmans is ook verschenen:
Rouwverwerking en rouwbegeleiding. Christofoor, 2000. Een prachtig boek over sterven, rouwen en troosten.
En in de serie Gezichtspunten (nr. 27) van het Centrum Sociale Geneeskunde verscheen in 1999 Stervensbegeleiding, hulp bij sterven.

Jeannette Boertien

Hestia's haardvuur is een serie vrouwenportretten waarin de ontwikkeling en de invloed van negen vrouwen uit de geschiedenis worden beschreven. Het centrale thema is ontwikkeling en leiderschap. Ter introductie op het thema wordt een begripsomschrijving gegeven van persoonlijke ontwikkeling en organisatieontwikkeling, van Hestia (de Griekse godin van tempel en haard) en van leiderschap.
De in dit boek geportretteerde vrouwen hebben met vuur en passie bijgedragen aan de ontwikkeling van de wereld waarin zij leefden. De negen vrouwen worden beschreven door acht verschillende auteurs. In de bijzondere levensverhalen blijken universele en actuele thema’s  te spelen die de rol van vrouwen in het management in een nieuw licht plaatsen. Onverstoorbaar zetten zij hun talenten in ter vervulling van hun levensbestemming:
-Farao Hatsjepsoet; visie als geschenk uit de geestelijke wereld.
-De Pythia, het orakel van Delphi; visie als hedendaagse kernkwaliteit.
-Hypatia van Alexandrié;  beweeglijkheid tussen rationele zelfbeheersing en overmoed.
-Hildegard von Bingen; mystiek - muziek - natuurwetenschap een leven tussen actie en contemplatie.
- Mme de Rambouillet ; vernieuwing ven verzoening, de macht van vriendelijke conversatie.
- Mary Parker Filet: innerlijke kracht en wederzijdsheid in de roaring twenties, de macht van partnerschap.
- Lise Meitner, een natuurkundige. Omgaan met vooroordelen – rationeel versus irrationeel. Vooroordelen en hun omvorming tot oordelen.
- Melanie Klein: Delen en helen: Van verandering naar ontwikkeling. De rol van de begeleider bij organisatie-ontwikkeling.
- Ruth Cohn: nooit opgeven! Dynamisch balanceren met vier factoren –TGI en het verwerven van zelfinzicht en emotionele intelligentie.
- Patricia Shaw: Organiseren gebeurt in het hier en nu van gesprekken.
Bij elk hoofdstuk is praktijkmateriaal en een bibliografie. Het laatste hoofdstuk is een interessante epiloog van Wessel Ganzevoort, waarin hij benadrukt dat mannen en vrouwen gelijk zijn, maar… vooral verschillend.
Ganzevoort concludeert dat wij ons steeds meer realiseren dat een organisatie een levend organisme is, met een ziel en met vormen waarin de ziel tot uitdrukking komt. Dit boek maakt duidelijk dat vrouwelijk leiderschap een van de belangrijkste kwaliteiten is die de organisatieziel en de vormen waarin deze zich manifesteert tot ontwikkeling kan brengen.

Hestia’s  haardvuur. Negen vrouwenportretten als inspiratie voor (organisatie) ontwikkeling en leiderschap.
Onder redactie van Froukje D. Wirtz en Annelies Idenburg-van Ieperen.
Scriptum Management, 2004.
142 blz.