| Dieter Brüll |
fiscaal jurist, hoogleraar, socioloog
* 2 maart 1922 Nürnberg
† 23 maart 1996 Zutphen
Dieter Brüll was een moedig en onverbiddelijk strijder voor recht en waarheid. Tegen de achtergrond van de antroposofie streed hij in het bijzonder voor de sociale impuls binnen de antroposofische beweging.
Hij werd geboren als kind uit een Duits gezin dat via de vader Joodse wortels had. Al op twaalfjarige leeftijd raakte Dieter Brüll in conflict met de nazi's en werd van school gestuurd. Tijdens die schooljaren maakte hij de massahysterie mee, waardoor hij waarschijnlijk voor het eerst interesse kreeg in sociale vraagstukken. Op zijn eigen verzoek stuurden zijn ouders hem in 1934 naar de Vrije School in Stuttgart en hij bezocht, nadat de familie naar Nederland was geëmigreerd, van 1936 tot 1941 de Nederlandse Vrije School. In de 10e klas las hij voor het eerst het werk 'Die Kernpunkte der sozialen Frage' (GA 23) van Rudolf Steiner.
Hij werd in 1944 gearresteerd wegens het verspreiden van propagandamateriaal tegen de bezetting door de nazi's. Eerst zat hij drieëneenhalve week samen met anderen opgesloten, toen zes weken alleen. Dat vond hij prettig, omdat hij toen tijd voor zichzelf had. Eigenlijk was het de bedoeling dat hij in een concentratiekamp terecht zou komen, maar door een misverstand en paniek bij de bezettingsmacht ontstaan door de invasie van de geallieerden werd hij vervroegd vrijgelaten.
Dieter Brüll studeerde economie en politicologie in Amsterdam en tevens sociologie. Toen hij in 1964 begon als docent aan de universiteit, werd aan hem de Kluwerprijs uitgereikt. Tussen 1951 en 1953 was hij als medewerker betrokken bij het Amerika-instituut van de Universiteit van Amsterdam.
In 1950 trouwde hij met Ellen Clotscher, met wie hij tot zijn dood een gelukkig huwelijk beleefde en altijd een diepe band had. Uit dit huwelijk had Brüll een zoon en een dochter. Hij ontmoette in 1956 Karl König, wiens sociale impulsen hem sterk beïnvloedden.
Hij doceerde 30 jaar lang belastingrecht, en vanaf 1974 ook belastingsociologie, in Amsterdam en Rotterdam. Daarnaast was hij 21 jaar lang actief als belastingadviseur. Tussen 1967 en 1974 was hij buitengewoon hoogleraar belastingrecht aan de Katholieke Hogeschool Tilburg. Verder was hij een van de oprichters van het internationale cultuurcentrum Achberg, lid van de raad van toezicht van de 'Aktion Dritter Weg' en in oktober 1972 medeoprichter van de 'Arbeitsgemeinschaft für Dreigliederung des sozialen Organismus' in het Duitse Bochum. Tenslotte was hij ook betrokken bij de oprichting van de Triodosbank.
In 1976 was hij samen met zijn zoon een van de oprichters van het tijdschrift 'Info 3' in Amsterdam. In 1983 ging Dieter Brüll met pensioen om zich helemaal te kunnen wijden aan de driegeleding. In 1987 gaf hij in Nederland les bij een vrije opleiding voor driegeleding. Naast zijn vele voordrachten en zijn werk als conferentievoorzitter en auteur stond hij ook open voor andermans persoonlijke vraagstukken. Daarnaast was hij actief als redacteur van een vaktijdschrift. In zijn laatste levensjaren koppelde hij de driegeleding steeds explicieter aan de christologische kern van de geesteswetenschap. Zeven jaar lang was Dieter Brüll als docent actief aan het priesterseminarie van de Christengemeenschap in Stuttgart. Dat werk gaf hem veel voldoening en het was dan ook het laatste dat hij zou opgeven toen hij steeds intensiever voor zijn zieke vrouw ging zorgen.
Zijn belangrijkste interesses in het leven, het sociale vraagstuk en de driegeleding, stak hij nooit onder stoelen of banken. Hij ging hier bijvoorbeeld op in toen hij zijn inaugurele rede hield bij de aanvaarding van het hoogleraarschap in Amsterdam in 1975. Zijn inzet voor de antroposofische culturele impuls kwam dan ook altijd tot uitdrukking in zijn bezigheden als docent en hoogleraar op het gebied van de Nederlandse belastingwetgeving.
Van de kant van collega's, waaronder ook veel critici - bijvoorbeeld bij de antroposofische 'driegeledingsexperts' - kwam ooit de opmerking dat hij een profeet van de fiscale wereld was. Net als alle profeten bracht hij de waarheid zonder genade onder woorden.
Als basis voor een algemene sociale stemming putte hij inhoudelijk en zingevend uit het 'gebaar van Uriël'. Een serieuze houding in de sociale omgang tussen mensen onderling: de medemens mocht nooit als persoon worden beoordeeld en gecorrigeerd, maar zijn mening en opvattingen juist uitdrukkelijk wel. Dit hield hem ook bezig bij zijn essays en in het tweede hoofdstuk van zijn laatste boek 'Bouwstenen voor een sociaal sacramentalisme', een werk waarin hij ten slotte wijst op de Johannesimaginatie van Rudolf Steiner van 12 oktober 1923 (GA 229).
Taco Bay
|
Publicaties:
Recht en wet, Deventer 1975; (samen met Arnold Henny en Lex Bos) Maatschappijstructuren in beweging, Zeist 1973, De drieledige maatschappijstructuur, Zeist 1974, Te-recht of on-terecht, Zeist 1976, Leven met afhankelijkheden, Zeist 1978; Persweeën; kanttekeningen bij het thema pers en heffingspraktijk, Deventer 1983; De sociale impuls van de anthroposofie, Zeist 1985; Gemeenschap en Gemeenzaamheid, Zutphen 1988, 21992; Bouwstenen voor een sociaal sacramentalisme, Hemrik 1995; Landbouw, economie en sociale driegeleding, Hemrik 1998; Vrije School en sociale driegeleding, Hemrik 2001; artikelen in verzamelwerken, verder in Dg, I3, La, PD, VOp. Daarnaast fiscale vakliteratuur.
Literatuur:
Fuld, E.: Interview mit Dieter Brüll, in: JNL 1982/83, Nr. 25; Morel, J.: Ehrung eines anthroposophischen Sozialwissenschaftlers, in: G 1983, Nr. 41; Salman, H.: Dieter Brüll, in: Ggw 1996, Nr. 3/4; Dieter Brüll gestorben, in: I3 1996, Nr. 4; Hogervorst, J., de Goede, A., Salman, H., Grillis, P.: In herinnering aan Dieter Brüll, in: Dg 1996/97, Nr. 2; Bos, Lex: Dieter Brüll 2 maart 1922 - 23 maart 1996, in: MAVN 1996 nr.10; Veltman, W.F.: Ter nagedachtenis aan Dieter Brüll, in: VOp 1996 nr.4; autobiografisch: Erinnerungen, in: I3 1999, Nr. 4.
Afkortingen: zie de lijst op www.kulturimpuls.org
© Tekst en afbeeldingen: Forschungsstelle Kulturimpuls, Dornach en Antroposofische Vereniging in Nederland
|
|
|
|
