Berichten en aankondigingen vanuit en over de antroposofische vereniging en beweging in Nederland. Wilt u op de hoogte gehouden worden van nieuwe berichten? Meld u dan nu aan voor de nieuwsbrief. Klik hier voor meer informatie. Om berichten na te lezen in het nieuwsarchief klik hier. Wilt u naar aanleiding van een bericht in gesprek met medebezoekers van deze site, ga dan naar ons internetforum. Klik hier.

Redactie: Arianne Collee.

De initiatiefnemers kiezen voor integratieve geneeskunde omdat zij hebben ervaren dat bij een multidisciplinaire benadering de hele mens het beste wordt 'gezien'. Er wordt gestart met een eerste groep van acht patiënten met chronische maag- en darmklachten en met chronische klachten aan het bewegingsapparaat. De behandelingen vinden plaats in het IGC en worden gegeven door medewerkers van het Behandelcentrum voor Integratieve Geneeskunde en het IGC. Patiënten krijgen een individuele behandeling en nemen daarnaast deel aan een groepstraject. Juist die combinatie is vernieuwend. De beoogde effecten zijn: 1. reductie van klachten en medicijngebruik; 2. verbetering van het dagelijks functioneren en acceptatie van een status quo als uitgangspunt voor verder herstel; 3. het vinden van de eigen weg terug in het leven. Op basis van een grondige evaluatie van het resultaat van de eerste behandelingen zal aansluitend een pilot starten met een grotere groep patiënten.
Het team dat zich met het initiatief verbonden heeft en de behandelingen gaat uitvoeren bestaat uit René Slot (coördinerend arts), Petra Lambert (GZ-psycholoog), Corinne Merkens (arts), Marieke Krans (arts), Louisa Roosch (psychiater), Karel Jan Tusenius (internist), Johan Ehrlich (reumatoloog) en Eef Jansen (arts-acupuncturist). Informatie: Corinne Merkens, ecmerkens@tiscali.nl , 06-38740821.

U kunt Eliant ondersteunen door de komende twee weken zo veel mogelijk handtekeningen in clubs, verenigingen en tijdens evenementen te verzamelen. De handtekeningenlijsten zijn te vinden op www.eliant.eu . Denk even na welke elektronische distributeurs of netwerken u nog kent die nog geen verzoek om een handtekening gekregen hebben en stuur hen een email met een korte persoonlijke aanbeveling. Op Facebook staat een paginasuggestie met de Eliant-actie. Hier zijn recente informatie en foto’s met een link beschikbaar waar u online uw handtekening kan indienen. De organisatie helpt u graag alle praktische vragen te beantwoorden. Email: info@eliant.eu  of stuur een fax naar: 0049 7621 168 1863.

Het gaat om blogs van mensen met  hart voor de antroposofie. Kijk eens op 'Antroposofie in de pers' van Michel Gastkemper (http://antroposofieindepers.blogspot.com/), 'Middernachtszon' van Hugo S. Verbrugh (http://www.vkblog.nl/blog/85252/Middernachtszon), 'De grote Rudolf Steiner Citatensite' van R. van Dijk (http://www.vkblog.nl/blog/127047/De_grote_Rudolf_Steiner_Citatensite), en 'Een stem uit Friesland met een eigen geluid' van Frans Wuijts (http://www.vkblog.nl/blog/65774/Een_stem_uit_Friesland). 

Tijdens deze opleiding wordt - door het aanspreken van het denken, voelen en willen - het beeldend orgaan van het hart gewekt en tot ontwikkeling gebracht. Zo kan het tot actieve creatie komen en worden ingezet voor een therapeutisch proces ten behoeve van ouders en kinderen. De opleiding is opgezet als gildemodel. Iedere student krijgt een meester die hem/haar individueel opleidt. Daarnaast worden er individueel en in groepsverband modules gevolgd bij andere docenten van Sampo. Informatie: www.jeannemeijs.nl 

Als thema voor de komende tijd is gekozen: Tien jaar 21e eeuw. Vragen bij het thema zijn: Hoe neem je de tekenen van de Tijd waar? Waar staan wij zelf in onze ontwikkeling? Hoe leer je waarnemen waar oude verstarrende krachten werkzaam zijn en waar nieuwe kiemen en levenskrachten werken?
Met het oog op de komende verkiezingen en het politieke klimaat start het programma op 29 mei met een lezing van John Hogervorst. Meer informatie: klik hier

Tijdens deze themadag staan twee vragen centraal: 'Waar ligt de basis van de morele opvoeding?' en 'Hoe kan ik daar een zinnige bijdrage aan leveren?'. De dag is georganiseerd door Miryam Hupkes en Veronica Storm, beide moeder en vrijeschoolleerkracht. Zij hebben zich verenigt in HENS initiatieven. Zie ook www.hensinitiatieven.nl.

In 2010 vertellen verschillende sectiecoördinatoren van de Vrije Hogeschool voor Geesteswetenschap iets over hun sectie op de themadagen van ‘Antroposofie op Zaterdag’.  Op zaterdag 20 maart zal Rik ten Cate vertellen vanuit de sectie voor Beelden kunsten, op 17 april spreekt Koop Daniels, de sectiecoördinator van de Medische Sectie, op 15 mei komt Godelieve Meijer van de Sectie voor Woord, Muziek en Euritmie gepland en op 19 juni staat de Sectie voor Wiskunde en Astronomie centraal, onder leiding van Gerard Hermans. De themadagen vinden plaats op Landgoed de Reehorst in Driebergen van 13.00 – 17.00 uur.

Van de bibliothecaris vragen we:
• een voltooide bibliotheekopleiding
• ervaring in een soortgelijke functie
• ervaring met geautomatiseerde informatiesystemen in het bibliotheekwerk
• verbinding met antroposofie
• kennis van de antroposofische literatuur
• beheersing van de Duitse taal

Salariëring geschiedt volgens de CAO-Welzijn.
De bibliotheek is gevestigd in Den Haag.
Sollicitaties vóór 1 maart 2010 zenden aan: Antroposofische Vereniging in Nederland, Boslaan 15, 3701 CH Zeist, o.v.v. sollicitatie.
Voor nadere informatie over de functie kunt u contact opnemen met de bibliothecaris, Jeannette Boertien, 070-3540118 of met de directeur van het bureau van de Antroposofische Vereniging, Mayke Marechal, 030-6918216

In het boek dat van Zajonč gespresenteerd wordt, geeft de auteur een overzicht van meditatietechnieken, waarbij hij praktische instructie afwisselt met begeleidende en inspirerende uitspraken van westerse en oosterse leraren. Hij wijst op de mogelijkheden om wetenschappelijke duidelijkheid en meditatie als contemplatief onderzoek te integreren. Het boek dat van Otto Scharmer gepresenteerd wordt, heet Theorie U en gaat over persoonlijk leiderschap dat de auteur benadert vanuit twee vragen: Wie ben ik? en, Wat behelst mijn werk? Meer informatie, klik hier.

Jongeren in de omgeving van Amsterdam, Eindhoven, Leiden, Maastricht, Nijmegen en Utrecht die meer van antroposofie willen weten en/of contact willen met andere jongeren die daar meer over willen weten kunnen deel gaan nemen aan studie-, thema- of leesgroepen. Interesse? Klik hier!
 

De Amersfoortse, die de Antroposana ziektekostenverzekering verzorgt, signaleert een toenemende discrepantie tussen de premieopbrengsten en de kosten aan gedeclareerde zorg. In 2010 worden verschillende maatregelen genomen om 'het gewenste en het op langere termijn noodzakelijke evenwicht te 'herstellen'. Voor antroposofische en homeopathische geneeswijzen en - geneesmiddelen wordt een eigen bijdrage van 25% ingevoerd en de declarabele maxima voor deze posten worden voor de 'Antroposana Aanvulling Uitgebreid'-polis en de 'Antroposana Aanvulling Optimaal'-polis ongeveer 30% lager. Bovendien worden beide aanvullende verzekeringen eenderde tot de helft duurder. De dekkingsbeperking heeft vooral betrekking op beperking van de vier hoofdstromen alternatieve geneeswijzen naar twee (antroposofisch en homeopatisch). Meer info op www.Antroposana.nl

Het internationaal hulpfonds voor vrijeschool pedagogie ondersteunt 140 projecten in 50 landen. Dankzij een heleboel vrijwilligers. Om het werk goed te kunnen blijven doen is er momenteel behoefte aan een penningmeester, een portefeuillehouder Brazilie, ambassadeurs, marktkraamhouders en een redactielid voor de 'rOndbrief '. De benodigde tijd verschilt per functie.
Meer info: info@internationaalhulpfonds.nl of www.internationaalhulpfonds.nl 

Uit het aanbod van vele tientallen filmpjes over euritmie is door het Euritmie Impresariaat Nederland een kleine selectie gemaakt van voorstellingen en pedagogische euritmie all over the world. http://www.euritmie.nl/frameyoutube.html

De hiernaast afgebeelde flowform van Paul van Dijk heet Full Moon 120. De kunstenaar laat zijn ontwerpen ontstaan door in klei water te laten stromen. Wie meer wil weten over de maker van de flowform en zijn ontwerpen kan terecht op zijn website:
 www.paul-van-dijk.com.

In Motief gaan vijf wetenschappers, naar aanleiding van wetenschappelijk rumoer over Eindeloos Bewustzijn, met elkaar in gesprek over overeenkomsten en verschillen tussen antroposofische geesteswetenschap en wetenschap. Een discussie die het voorjaar van 2010 een vervolg krijgt in een symposium over ‘graden van spiritualiteit in de verschillende paradigma’s van de wetenschap’.
En, omdat je naast het denken over antroposofie, antroposofie vooral ook zou moeten ‘doen’, vraagt een Motiefredacteur aan verschillende mensen op welke manier zij antroposofie in hun dagelijks leven vormgeven.
Verder alweer de laatste column van gastcolumniste Lisette Thooft. Deze keer schrijft ze over dode spirituele meesters die door hun volgelingen op een troon gehesen worden waar de meute aanhangers fluisterend en op kousenvoeten omheen sluipt.
Meer weten over de inhoud? Klik hier.

Antroposofische geneesmiddelen mochten in Nederland zonder vergunning verkocht worden, tot EU-regels daar in 2002 een eind aan maakten. Vanaf dat moment gold er een soort gedoogregeling totdat een uitspraak van de Hoge Raad daar eind 2008 een einde aan maakte. Voor 30% van de antroposofische medicijnen werd vanaf dat moment erkenning noodzakelijk om een handelsvergunning te verkrijgen. Sindsdien proberen Antroposana, de NVAA en de producenten Weleda en Wala wegen te vinden om de ‘verboden’ antroposofica toch in Nederland verkrijgbaar te houden.
Een van de wegen daartoe is de zogenaamde ‘named patient-regeling’, waarbij een niet geregistreerd geneesmiddel op basis van een artsenverklaring in individuele gevallen kan worden voorgeschreven en bereid. Weleda vroeg voor het geneesmiddel Digestodoron een dergelijke regeling aan. In april 2009 wees de Inspectie voor de Volksgezondheid deze regeling af. Weleda diende een bezwaarschrift in en vroeg intussen eenzelfde ‘named patient-verzoek’ in voor Iscador. Op 22 september werden Weleda en de Inspectie voor de Volksgezondheid door de bezwaarschriftencommissie van VWS gehoord, evenals Antroposana en de NVAA. De commissie adviseerde de partijen er gezamenlijk uit te komen. Dat lukte niet en ze vroegen de bezwaarschriftencommissie een uitspraak te doen. Inmiddels is de regeling voor Iscador aan deze zaak gekoppeld. Hopelijk doet de bezwaarschriftencommissie voor het einde van 2009 een uitspraak, maar, zeker is dat niet.
Op 2 november aanstaande is het mondelinge pleidooi van Antroposana, de NVAA, Weleda en Wala in de zaak tegen de Staat der Nederlanden waarin zij nieuwe feiten aandragen om een definitieve oplossing voor hun geschil te vinden. De hoop is dat het Gerechtshof Den Haag binnen zes weken een uitspraak doet, maar ook dat is niet zeker. Als het aanwenden van de Nederlandse rechtsmiddelen geen succes heeft, dan kunnen Antroposana, de NVAA, Weleda en Wala zich last but not least tot het Europese Hof voor de Rechten van de Mens wenden.

"De oprechte intentie om met elkaar op weg te willen gaan, vergrootte het respect voor de betekenis van elkaars werk", aldus Job de Raadt, een van de betrokkenen en inleidervan de eerste avond. "Het was juist de samenwerking, die de meerwaarde van ieders eigenheid extra zichtbaar maakte."
Het publiek voor de lezingen was zo groot dat uitgeweken moest worden naar een ruimere accommodatie. De nu al traditionele voorbereidingsavond voor de 12 heilige nachten op maandag 14 december zal –wegens het verwachte aantal deelnemers – niet zoals gebruikelijk, in het Therapeuticum worden gehouden, maar in de kerk van de Christengemeenschap.

Het werk van de nieuwe jongerenwerker is gericht op het bevorderen van ontmoetingen van jonge mensen die in antroposofie geïnteresseerd zijn en op de profilering van de Antroposofische Vereniging aan jonge mensen.
Het takenpakket ziet er als volgt uit:
* het bestaande jongerennetwerk verzorgen en vergroten;
* jongeren betrekken bij de organisatie en uitvoering van activiteiten;
* organiseren, uitvoeren en begeleiden van activiteiten voor en door jongeren;
* passend communicatiemateriaal ontwikkelen.
De aanstelling is voor 8 uur per week, voor tenminste een periode van anderhalf jaar. Er wordt minimaal HBO denk- en werkniveau gevraagd. De medewerker wordt begeleid door één van de bestuursleden. Salariëring vindt plaats in overleg (conform CAO Welzijn).
Spreekt de functie je aan, stuur je sollicitatiebrief dan z.s.m. naar de Antroposofische Vereniging in Nederland, t.a.v. mevr. M. Marechal, Boslaan 15, 3701 CH, Zeist. Heb je vragen over de functie, bel dan gerust met Vera Treffers, bestuurslid, tel. 020-4701323 (bij voorkeur na 18.00 uur).

De petitie aan de Tweede Kamer om snel actie te ondernemen tegen de oplopende bijensterfte kan op steun binnen de Nederlandse bevolking rekenen. Inmiddels hebben meer dan dertigduizend mensen de petitie ondertekend. Minister Verburg wil beperkt onderzoek laten uitvoeren maar stelt volgens de initiatiefnemers maatregelen uit. 'Stop de bijensterfte' stelt dat actie nu noodzakelijk is. In Zuid-Holland en Flevoland is de jaarlijkse sterfte opgelopen tot de helft van alle bijenvolken. Dat is zes keer hoger dan normaal. De honingbijen, maar ook de wilde bijen, lopen sterk in aantal terug, waardoor een bestuivingstekort kan ontstaan. Meer informatie? Zie www.stopdebijensterfte.nl. 

Doel van de tijdelijke maatregel is de consumptie van biologische levensmiddelen een extra stimulans te geven. De prijs van bio-producten zou dankzij de maatregel met 6% dalen. De gedachte achter het voorstel is dat een omzetstijging uiteindelijk tot lagere prijzen leidt. Het voorgestelde beleid is een 'afgekeken' van het stimuleringsbeleid voor milieuvriendelijke auto's. Wie mee wil helpen om biologische producten tijdelijk btw-vrij te maken, kan een petitie ondertekenen op: www.biobtwvrij.nl

Al meer dan een halve eeuw bouwen we aan de Europese eenwording. In Motief een bijzonder interview over eenwording, verscheidenheid en vrijheid, maar ook over het kwaad en de liefde. Verder een gesprek met europarlementariër en antroposoof Gerald Häfner en een artikel van Cornelis Boogerd met zijn hoogstpersoonlijke visie op de vraag: Voor of tegen de EU?

Donderdag 4 juni vindt de verkiezing plaats van de Nederlandse leden van het Europees Parlement. "Door te stemmen op een persoon van een partij, die de belangen op Europees niveau behartigt voor mensen die kiezen voor complementaire gezondheidszorg, kan bijgedragen worden aan de erkenning van de antroposofica", aldus Antroposana. Registratie van geneesmiddelen is een Europese aangelegenheid. Om de registratie op de politieke agenda in Brussel te krijgen moet een Europarlementari�r in de Europese Commissie dit bepleiten. Antroposana oppert onder andere Ria Oomen-Ruijten als geschikte kandidaat. Zij is lid van het CDA en heeft zich in het Europees Parlement al vele jaren sterk gemaakt voor registratie van homeopatische en antroposofische geneesmiddelen. Voor meer informatie kijk op de website van Antroposana.

Het proefschrift is het resultaat van een samenwerking tussen het Louis Bolk Instituut, de vakgroepen Fokkerij en Genomics en Rurale Sociologie van Wageningen Universiteit. Binnen de biologische landbouw bestaan geen duidelijke randvoorwaarden over fokkerij. Daardoor is er een grote variatie in aanpak van de fokkerij op biologische melkveebedrijven. Een groeiend aantal veehouders houdt een eigen stier op het bedrijf voor natuurlijke dekking terwijl andere veehouders gebruik maken van fokstieren uit de gangbare fokprogramma’s via KI. Tien jaar geleden ontstonden hierover steeds meer vragen omdat de biologische sector kringlopen wil sluiten en zijn methoden steeds meer wil afstemmen op de uitgangspunten van de biologische sector. Voor meer informatie klik hier.

Arie Bos is antroposofisch arts en wetenschapsfilosoof. Uitgever van het boek is Christofoor. De Eurekaprijs wordt jaarlijks onder auspici�n van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) toegekend aan de beste prestaties op het gebied van het populariseren van wetenschap en kennis naar het brede publiek. De overige vier boeken die in aanmerking komen voor de Eurekaprijs voor het beste wetenschapsboek 2008 zijn 'Nieuwe Dieren' van Bart Braun, 'Het Puberende Brein' van Eveline Crone, 'De Depressie-Epidemie' van Trudy Dehue en 'Het Morele Instinct' van Jan Verplaetse.

De groei van de bestedingen aan biologische producten heeft plaatsgevonden binnen vrijwel alle verkoopkanalen en verspreid over alle productcategorie�n. De bestedingen in de supermarkten stegen met 11,3%, in de speciaalzaken met 8,7% en in de cateringsector zelfs met 96,8%. In de groep 'overige kanalen' daalden per saldo de bestedingen met 5,8%, al waren er ook sterke groeiers. Van alle biologische producten werd 44% in de supermarkten verkocht, 40,2% in de speciaalzaken en 7,9% in de catering. Voor meer informatie kijk op http://www.biologica.nl.

Zeven vertegenwoordigers van Westerse spirituele groeperingen anno 2009 zullen tijdens het symposion een nieuwe geestelijke impuls voor de eenentwintigste eeuw vertolken. Doel van het symposion is om een gezamenlijk app�l te doen op het zielepotentieel van de moderne mens dat, zeker gezien de problematiek waarvoor de mensheid zich geplaatst ziet, uitziet naar een nieuwe koers. Voor nadere informatie over het symposion en de achtergronden zie onze agenda en/of klik hier.

In 1964 publiceerde arts en antroposoof Frits Wilmar het boek "Over de invloed van radio en televisie op kleuters en jonge kinderen" waarin hij waarschuwde voor de nadelige effecten van radio en televisie op de neurologische ontwikkeling van kinderen. Hij sprak daarbij niet over de inhoud, maar over de natuurwetenschappelijke fenomenologie van deze mediasignalen. Dit was en is nog steeds een originele ingang. In de heruitgave van Wilmars publicatie, uitgebreid geannoteerd en aangevuld met een nabeschouwing, plaatsen neuroloog en klinisch neurofysioloog Peter van Domburg en arts-filosoof Hugo Verbrugh Wilmars werk in het perspectief van recente ontwikkelingen in de filosofie en de cognitieve neurowetenschappen. En in het perspectief  van de actuele maatschappelijke discussie over televisie en kinderen.

De bijeenkomst komt tegemoet aan de veel gehoorde vraag naar de samenhang tussen de verschillende klassenuren en de weg die we door de uren gaan. Het programma omvat vrij gehouden klassenuren, beschouwingen over de eerste zeven klassenuren en euritmische presentaties van die uren. Daarnaast zijn er werkgroepen met kunstzinnige verwerking en is er de mogelijkheid uit te wisselen over de betekenis van het lidmaatschap van de Vrije Hogeschool voor Geesteswetenschap. Voor meer informatie zie onze agenda. Voor het aanmeldingsformulier klik hier.

Voedingskundige Marja Vijn en natuur-voedingskundige Petra Essink geven in de brochure antwoord op vragen als: wat is het beste voor je pasgeboren baby op het gebied van voeding? Hoe lang ga je door met borstvoeding, wat zijn alternatieven, wat heeft je kind nog meer nodig en hoe maak je dat klaar?
Uitgeverij Nearchus begon twee jaar geleden met de serie ABC Opvoedwijzers over de vele vragen die in onze tijd leven rondom kinderen en opvoeden. "Juist op dit gebied biedt de antroposofie een ware schat aan inzichten en ervaringen en in deze brochures proberen we daarvan iets toegankelijk te maken", zo meldt vandaag ABC Magazine, het digitale tijdschrift van ABC Antroposofie. In de serie ABC Opvoedwijzers verschenen eerder Nabootsing van Cornelis Boogerd en Vragen is een kunst van Christine Gruwez.

Het weekend vindt plaats van vrijdag 8 tot en met zondag 10 mei en wordt georganiseerd door de Pedagogische Sectie van de AViN. Het is het tweede studieweekend over de tweede voordracht Algemene Menskunde van Rudolf Steiner. Voor meer informatie zie onze agenda.

Zo vertellen twee succesvolle wetenschappers over hun stap naar hun nieuwe beroep als priester van de Christengemeenschap. Verder leggen ervaringsdeskundigen van zorgboerderij de Hondspol uit wat preparaten doen voor de aarde en de mens. Voor een complete inhoudsopgave van het aprilnummer van Motief klik hier.

Een infectie met het Humaan Papilloma Virus kan baarmoederhalskanker veroorzaken. Vaccinatie tegen het virus zou het ontstaan van deze kankervorm zeker voor de helft kunnen terug dringen. Alle reden voor minister Klink van VWS om vanaf september 2009 de nieuwe inentingen in het Rijksvaccinatieprogramma op te nemen voor meisjes van 12 jaar. Vanaf maart kunnen meisjes in de leeftijd van 13 tot 16 jaar gratis inge�nt worden tegen het HP-virus. Voor wie zich afvraagt hoe veilig en gegarandeerd het vaccin is en hoe je komt tot een weloverwogen besluit �f je jouw kind wilt laten inenten heeft de NVAA een folder geschreven. Klik hier om de folder te downloaden.

Opstanding is de rode draad in dit nummer van Motief. Niet alleen de opstanding van Pasen, maar ook opstanding in de natuur en in de biografie van een mens. Zo vertellen twee succesvolle wetenschappers over hun stap naar hun nieuwe beroep als priester van de Christengemeenschap. Verder leggen ervaringsdeskundigen van zorgboerderij de Hondspol uit wat preparaten doen voor de aarde en de mens. Voor een complete inhoudsopgave van het aprilnummer van Motief klik hier.

Dit blijkt uit dierexperimenten van de Tufts University in Boston waarvan de resultaten in het Journal of Neuroscience werden gepubliceerd. De experimenten maken duidelijk dat er erfelijke informatie is die onafhankelijk is van de eigenlijke DNA-code, en die toch wordt doorgegeven. Voor een uitgebreid artikel van Pressetext klik hier.

Bron: RSA e-zine nr. 65 van 27 februari 2009

Omroep LLiNK zet zich al jaren in voor een duurzame wereld. In die duurzame wereld hoort wat LLink betreft ook duurzame geneeskunde, de complementaire en alternatieve geneeskunde (CAM). Er is nu een speciale webpagina op de site van LLink voor mensen die CAM belangrijk vinden en de omroep met een lidmaatschap willen steunen. Voor 1 april 2009 heeft omroep LLiNK 150.000 leden nodig, anders houdt LLiNK op te bestaan.

De werkbijeenkomsten vinden plaats op dinsdag- en donderdagavonden onder leiding van Joop van Dam en Lili Chavannes. De werkwijze, ontwikkeld door Ate Koopmans en beschreven in Kijk op Karma, maakt het mogelijk de biografie van een mens in het perspectief van het karma te bezien. Het lot wordt niet alleen bepaald door van buitenaf komende gebeurtenissen.  Karmisch aangelegde lichamelijk-constitutionele factoren, begaafdheden en onbegaafdheden van de ziel, en voorgeboortelijke voornemens van het Ik spelen ook een rol. 
Antroposofische menskunde is ‘praktisch’ als ze helpt om deze verschillende lagen van het karma in het oog te krijgen. Dan worden lotsfenomenen tot beeld, waarachter het hogere wezen van de mens ervaarbaar wordt als regisseur van deze levensomstandigheden op aarde. Dit kan uitdagen nieuwe ontwikkelingen in het eigen wezen en in de verhouding tot de wereld in gang te zetten. Van 2 deelnemers zal de biografie worden besproken. Het doel is ‘gevoel voor karma’ te ontwikkelen, niet meer, niet minder. Voor de praktische informatie over onder andere aanmelding zie onze agenda.

Adelyde Content (1883 - 1952) was een persoonlijkheid die in antroposofische kring en ver daarbuiten bekend was als begaafd schrijfster en journaliste. In de jaren tussen de twee wereldoorlogen maakte zij vooral naam in Nederland en Duitsland door haar omvangrijke journalistieke werk. Zij was in die jaren correspondente in Dornach voor o.a. het landelijke dagblad Het Vaderland . Haar Eigen brieven uit Dornach, die met regelmaat in genoemde krant verschenen, droegen er door Adelyde Content’s warme, sprankelende proza in belangrijke mate toe bij dat een breed publiek in Nederland de gebeurtenissen aan het Goetheanum met interesse volgde. Zij bekleedde daarmee een positie in Nederland, die na haar nooit aan enig journalist meer op deze wijze vergund is geweest. Daardoor - en niet alleen daardoor - is haar journalistieke werk uniek, en een gouden bron voor wie belangrijke evenementen van de eerste decennia in Dornach uit de eerste hand wil volgen. http://adelydecontent.templamentis.com.

De fusie tussen deze antroposofische zorginstellingen van de BellisGroep en Zonnehuizen is ingegeven door de elkaar snel opvolgende veranderingen in de zorgsector. Om in de toekomst te kunnen blijven inspelen op alle veranderingen is bundeling van krachten voor partijen van wezenlijk belang. Samenwerkend in Zonnehuizen-verband zullen de organisaties beter in staat zijn de antroposofisch ge�nspireerde zorg verder uit te bouwen en zorg te dragen voor passende zorg voor haar cli�nten op het juiste moment.
Met de ‘nieuwe’ organisatieonderdelen in Gelderland en Overijssel, is Zonnehuizen een nog sterker landelijk vertegenwoordigde organisatie die opereert op het snijvlak van geestelijke gezondheidszorg, gehandicaptenzorg en (voortgezet) speciaal onderwijs, voor kinderen en jeugdigen en voor volwassenen. De organisatie werkt vanuit een antroposofische inspiratie. Informatie over de Michaelshoeve in Brummen, Overkempe in Olst, Helios in Zutphen en Verdandi in Loenen is voorlopig nog te vinden op www.bellisgroep.nl

Inmiddels is gebleken dat dynamische oordeelsvorming daaraan op individueel-, groeps- en organisatieniveau, inderdaad een bijdrage kan leveren. Voor de rubriek Thema's op deze website schreef Martin van den Broek, adviseur, coach en initiatiefnemer van Stichting Dialoog, een inleiding over hoe dynamische oordeelsvorming werkt. Om de tekst te lezen klik hier. Wilt u reageren, dan kan dat via het antroposofie forum.

Voor wie zich reeds aanmeldde in het weekend van 29 november 18.00 uur tot en met maandag 1 december 9.00 uur is het raadzaam zich nogmaals aan te melden vanwege een storing bij provider xs4all die in dat weekend is opgetreden. Daardoor is niet zeker of de aanmeldingen die in dat tijdvak via de website zijn verzonden ook daadwerkelijk bij het secretariaat zijn aangekomen. Voor meer informatie over het thema van de conferentie, het programma en de werkgroepen zie de folder of ga naar de webpagina van de medische sectie. Voor het aanmeldingsformulier klik hier.

In de anderhalf jaar van voorbereiding meldden zich al ruim 125 belangstellenden aan. Voor hen, maar ook voor andere belangstellenden, organiseert de initiatiefgroep op zaterdag 14 maart een ontmoetingsdag, waarop Wederzijds aan de buitenwereld wordt gepresenteerd. Het thema van de dag  is “Wat is sterven? Waarom sterven wij?”.
Wederzijds is een initiatief vanuit de stichting Aurora. Ge�nspireerd door de oprichting in mei 2007 in het Zwitserse Dornach van een overkoepelende vakgroep Stervenscultuur, kwam de wens op ook hier in Nederland een dergelijke groep op te richten, die nauw zou kunnen samenwerken met de Zwitserse groep. In zo’n nationale en internationale samenwerking kan men elkaar ontmoeten,  inspireren, ondersteunen, het werk verdiepen en een bredere bedding geven. De naam Wederzijds is een weergave niet alleen van de gewenste samenwerking tussen degenen die zich aanmelden, maar ook van de zielenwens van Rudolf Steiner dat het zou komen tot een algemeen aanvaard openstaan voor de wereld van de gestorvenen en een actieve samenwerking met hen.

Taken:
* verzorgen van de ledenadministratie (database)
* algemene secretariaatwerkzaamheden
* informatievoorziening

Wij vragen:
* ervaring met secretariaatswerk
* ruime ervaring met Windows, Word en Excel
* zelfstandige werkhouding
* sociale vaardigheden
* affiniteit met antroposofie

De Antroposofische Vereniging volgt voor de salarissen de richtlijnen van de CAO-Welzijn.
Inlichtingen: Mw. M. Marechal (directeur) tel. 030-6918216, (di t/m do van 10.30-16.30 uur).
Sollicitaties z.s.m. richten aan: Antroposofische Vereniging in Nederland, t.a.v. Mw. M. Marechal, Boslaan 15, 3701 CH Zeist, e-mail: m.marechal@antrop-ver.nl ovv ‘sollicitatie’.

"Wat bloed is in de mens, is geld in de samenleving", zegt Bart Jan Krouwel, directeur Maatschappelijk Verantwoord ondernemen van de Rabobank, in dit nummer van Motief. Hij is blij met de kredietcrisis en heeft goede hoop dat er een kentering ontstaat in onze omgang met geld. Verder een artikel over geld, waarde, economie en mensheidsontwikkeling. En natuurlijk de vaste rubrieken. Voor de complete inhoudsopgave van het januarinummer van Motief klik hier.

Het forum geeft de gelegenheid om mee te praten en te denken over (actuele) onderwerpen die vanuit de antroposofie aandacht kunnen hebben. Om een veilige en toegepaste omgeving te scheppen en te behouden voor serieuze deelname wordt het forum gemodereerd.
Na  inschrijving is het mogelijk om actief deel te nemen aan het gesprek. Zonder inschrijving is het mogelijk om de diverse bijdragen op het forum te lezen.
Om direct naar het Antroposofie Forum te gaan klik hier.
Voor vragen en opmerkingen kunt u contact opnemen met de moderator. Stuur een e-mail naar forum@antroposofie.nl en u krijgt altijd antwoord.

De conferentie vindt plaats op 2 en 3 januari 2009 en is alleen toegankelijk voor leden van de AViN. Voor meer informatie over de conferentie zie onze agenda. Voor het aanmeldingsformulier klik hier.

Voor meer informatie over de lezing zie onze agenda. Het thema van de Maand van de Spiritualiteit is: 'Mijn betere ik'. Dit thema sluit aan bij de individuele zoektocht van mensen in spiritualiteit en religie. Het vat het streven van veel moderne spiritualiteit samen. Tegelijk uit het ook kritiek op het individualisme, want kan ik mijn ´betere ik´ wel op het spoor komen los van de ander? 'Beter' of verbetering wijst op ontwikkeling. Hoe kijken levensbeschouwelijke en religieuze stromingen aan tegen het ik? De AViN organiseerde in dit kader vier maandagavondlezingen met aansluitend verwerkingsgesprekken en -oefeningen, waarin het thema ‘Mijn betere ik’ wordt aangescherpt met de invalshoek ‘Mijn betere ik is een wij’. De laatste lezing uit deze serie vindt dus aanstaande maandag plaats. Voor meer informatie over de Maand van de Spiritualiteit en de initiatiefnemers klik hier.

Nieuw zijn de dagplaatjes waarop de samenstanden en andere bijzondere gebeurtenissen afgebeeld zijn. Dankzij de praktische indeling kan iedereen in een oogopslag zien wanneer wat waar gebeurt. De dagplaatjes laten zien hoe de maan de planeten nadert en of de maan aan de planeet boven- of onderlangs voorbij snelt. Voor beginnende waarnemers zijn er duidelijke inleidende teksten. De schijngestaltes van de maan zijn voor elke dag weergegeven. U ziet met een oogopslag wanneer de maan aan het wassen is en wanneer ze afneemt. De Sterren- en Planetenkalender is een jaarlijkse uitgave van Stichting "Een Klaar Zicht" en biedt voor elke maand hemelkaarten met fraai getekende Dierenriembeelden. De gestaltes van de Dierenriem zijn een grote hulp bij het herkennen van de stand van de sterrenbeelden. Ook de meest heldere lichten aan de hemel (de planeten Venus, Jupiter en soms ook Mars, Saturnus en Mercurius) zijn op de kaarten direct te herkennen. Voor informatie over verkoop van de kalender klik hier.

Het werk richt zich op het bevorderen van ontmoetingen van jonge mensen die in antroposofie ge�nteresseerd zijn en op de profilering van de Antroposofische Vereniging aan jonge mensen.

Taken:
* het bestaande jongerennetwerk verzorgen en vergroten
* jongeren betrekken bij de organisatie en uitvoering van activiteiten
* organiseren, uitvoeren en begeleiden van activiteiten voor en door jongeren
* passend communicatiemateriaal ontwikkelen

De aanstelling is voor 6 uur per week, voor tenminste een periode van anderhalf jaar. Er wordt minimaal HBO denk- en werkniveau gevraagd. De medewerker wordt begeleid door ��n van de bestuursleden. Salari�ring vindt plaats in overleg (conform CAO Welzijn).

Spreekt de functie je aan, stuur je sollicitatiebrief dan voor 20 oktober naar de Antroposofische Vereniging in Nederland, t.a.v. mevr. M. Marechal, Boslaan 15, 3701 CH, Zeist. Heb je vragen over de functie, bel dan gerust met Vera Treffers, bestuurslid, tel. 020-4701323 (bij voorkeur na 18.00 uur).

Wat zijn de mogelijkheden en onmogelijkheden van werkers in de antroposofische gezondheidszorg in deze tijden van bezuinigingen? En wat zijn hun drijfveren? Deze vragen komen aan bod in interviews met huisartsen, werkers in de verslavingszorg, een psychiater en een open brief van een ex-verslaafde. En natuurlijk vindt u in het okobernummer van Motief ook de vertrouwde rubrieken.
Voor de complete inhoudsopgave klik hier.
Voor een (proef)abonnement op Motief klik hier.

Met de actie ondersteunt stichting IOCOB de complementaire en alternatieve geneeskunde (CAM). Het Pati�nten Platform Complementaire Geneeskunde, waaraan ook Antroposana deelneemt, ondersteunt de handtekeningenactie van de IOCOB. Voor meer informatie over de actie en om uw steun te betuigen ga naar http://www.gavoorcam.nl.

Aan het woord komen onder meer docent en dirigent Ryer Ploeg, jazzmusicus en muziektherapeut Dick Verbeeck en muziekwetenschapper David Mulder.Daarnaast vindt u deze maand in Motief een artikel over de karmaconferentie en de geschiedenis van antroposofisch Den Haag.
Voor de complete inhoudsopgave klik hier.
Voor meer informatie over een (proef)abonnement op Motief  klik hier.

De conferentie vindt plaats op zaterdag 28 februari 2009 en is een vervolg op de conferentie "Ervaringen met onze pre- en postexistentie" die plaatsvond in november 2006. De Antroposofische Vereniging organiseert de conferentie samen met het VU-Podium, een platform voor activiteiten namens organisaties binnen de Vrije Universiteit. In samenwerking met Stichting Merkawah, de Christengemeenschap, de K�bler Ross Stichting en vertegenwoordigers van onder andere de Soefibeweging is het voorlopige programma opgesteld. Zie hiervoor onze agenda.

De afgelopen twee jaar was de opleiding in Leiden alleen te volgen in de deeltijd. De opleiding muziektherapie maakt deel uit van de opleiding Kunstzinnige therapie, die naast de afstudeerrichting muziek ook nog de richting beeldend kent. Voorheen werd de opleiding muziektherapie alleen gegeven aan Academie De Wervel; nu is het een door het ministerie van Onderwijs erkende opleiding aan de Hogeschool Leiden. Voor meer informatie over de opleiding Muziektherapie klik hier.

Voor het eerste studiejaar kunnen dit keer alleen voltijdstudenten inschrijven. De opleiding aan de Euritmie- Academie verzorgt traditiegetrouw een hoog aantal contacturen. Verder worden de studenten tijdens hun studie intensief door de docenten begeleid, zowel individueel, als in groepsverband. In het studieprogramma is veel ruimte gereserveerd voor de kunstzinnige scholing in euritmie, muziek en po�zie. In de stages ligt het accent op de praktische voorbereiding op het docentschap. De Euritmie-Academie Den Haag is een opleiding van Hogeschool Helicon. 

Door onderzoek en advies nauw met elkaar te verbinden, wil het Louis Bolk Instituut naast onderzoek ook zorg dragen voor optimale kennisdoorstroming naar de praktijk. Door de fusie behoort het Louis Bolk Instituut tot de internationale top van onderzoeksinstituten voor de biologische en duurzame landbouw. De fusie wordt naar verwachting na de zomer definitief. Agro Eco en het Louis Bolk Instituut zijn beiden actief in de ontwikkeling van de biologische en duurzame landbouw. Terwijl het Louis Bolk Instituut zich met name richt op wetenschappelijk
onderzoek binnen Nederland en onderzoek in opdracht van de EU, houdt Agro Eco zich vooral bezig met kennisoverdracht op het gebied van productie, certificering, handel en afzet van biologische en fair trade producten.

Uit eerder onderzoek is gebleken dat de consument best meer wil betalen voor biologische producten, namelijk zo’n 20 tot 30 procent. Met een prijsverschil van 80 procent is het opmerkelijk dat de omzetstijging van biologisch in 2007 toch nog 13 procent was (cijfers BioMonitor).

Bron: Motief 120

Zes mensen vertellen in beeldende impressies over hun persoonlijke meditatie ervaringen.  En Motief gaat naar buiten, naar de avontuurlijke �n veilige zomerkampen van de Christengemeenschap. Daar wordt vanuit een bijzonder ideaal gestreefd naar gemeenschapsvorming en individuele vrijheid. Wat maakt er de sfeer zo bijzonder? Voor de complete inhoudsopgave klik hier. Wilt u ook een abonnement of een proefabonnement? Klik hier.

Stichting Stefan Lubienski bezit een omvangrijk archief en het uitgaveplan voorziet in nieuwe publicaties voor de toekomst. Het opzetten van een website is een van de prioriteiten van de stichting. Stefan Lubienski studeerde aan het begin van de twintigste eeuw compositieleer in Wenen. Temidden van toonaangevende componisten als Sch�nberg en Debussy viel Lubienski op met composities waarin hij innerlijk gehoorde klanken verwerkte. Hij verdiepte zich grondig in verschillende esoterische scholen, en bestudeerde vooral het werk van Rudolf Steiner. Meer informatie is te verkrijgen via het secretariaat van de Stichting Stefan Lubienski: secretariaat van de Stichting Stefan Lubienski.

In het juninummer van Motief onder andere interviews met de twee initiatiefneemster van het conges Lili Chavannes en Sonja Copijn. Daarnaast komen ervaringskundigen aan het woord over hun visie op opvoeden in deze tijd. Voor de volledige inhoudsopgave klik hier. Voor meer informatie over het congres 'Ruimte voor ouderschap' zie onze agenda.

In de loop van het jaar starten wellicht ook nog werkplaatsen in Haarlem, Den Haag en Nijmegen. De afgelopen vier jaar organiseerde de Antroposofische Vereniging al op verschillende plaatsen in Nederland meditatiewerkplaatsen voor haar leden. De werkplaatsen omvatten vijf of zes maandelijkse bijeenkomsten over de scholingsweg. Daarbij was aandacht voor ondersteunende oefeningen, de dagelijkse terugblik en woord- en beeldmeditatie.

Verder een interview met de co�ridanator van de Sektion f�r Redende und Musizierende K�nste: Trond Solstad. Om het juninummer van AW te lezen klik hier.

Wie in de geneeskunde of de therapie doeltreffender vanuit de geest werkzaam wil zijn, kan dit doen door zich op stille momenten te verbinden met een meditatie die verband houdt met het wezen van het beroep. Het gaat in de meditatiewerkplaats voor werkers in de gezondheidszorg niet alleen om het mediteren zelf; ook algemene oefeningen voor een esoterische verdieping van de beroepsbeoefening komen aan bod, naast aspecten uit de algemene antroposofische scholingsweg die een meditatie kunnen ondersteunen. Naast de meditatiewerkplaatsen voor werkers in de gezondheidszorg organiseert de AViN ook werkplaatsen voor vrijeschoolleerkrachten en algemene meditatiewerkplaatsen voor leden van de vereniging. Voor meer informatie over data en aanmelden, zie onze agenda.

Wetenschappers, deskundigen uit het werkveld en ouders gaan met elkaar in gesprek over wat kinderen nodig hebben om gezond op te groeien, wat ouders nodig hebben om zelfbewust keuzes te kunnen maken in het ouderschap en over de dilemma’s die zij daarbij tegenkomen. Want hoeveel ruimte laten economische belangen en heersende opinies over ouderschap daarvoor? Rond de thema’s Kind, Ouderschap en Samenleving vinden tafelgesprekken plaats onder leiding van dagvoorzitter Yoeri Albrecht. Met o.a. Prof Christine Brinkgreve, Prof Jan Willems, Bas Levering, Beatrijs Smulders, Hannah Belliot, Vincent Duindam, Joan Ferrier, Desanne van Brederode. Paul van Vliet, Hester Macrander en Anne van Delft treden op. Met het congres Ruimte voor Ouderschap wil de gelijknamige projektgroep van de Iona Stichting het belang van maatschappelijke, inbedding en waardering van ouderschap markeren als verantwoordelijke arbeid, ter wille van een duurzaam sociaalmenselijk milieu. Meer informatie en aanmelden op www.ruimtevoorouderschap.nl.

Het accent van deze lezing zal liggen op de betekenis van Het Mysterie van Golgotha. Wat is het opstandingslichaam en wat is het fantoom? Rudolf  Steiner heeft hierover belangrijke dingen gezegd, die opgenomen zijn in het boek: Wegen naar Christus. Ook zal  Danielle van Dijk vertellen over de weg die elk mens kan gaan om dit fantoom of lichtlichaam weer 'aan te trekken', weer te herstellen. De avond wordt afgesloten met de Christusmeditatie die zij in haar boek beschrijft. In het meinummer van Motief staat een uitgebreid interview met Danielle van Dijk. Voor meer informatie kijk in onze agenda.

In de reportage kwamen grootouders aan het woord die vertelden over hun ervaring rond de dood van hun kleinkind. Een van de ge�nterviewde grootouders is An Mehlgarten van Stichting De Hemelpoort. Zij is initiatiefnemer van Stichting de Hemelpoort en actief lid van de AViN. Wie de uitzending van zondag heeft gemist, kan deze alsnog zien via de website van het programma Kruispunt.

Thema van de vergadering is dit jaar 'Bruggen bouwen'. Voor de uitnodiging voor de leden met alle informatie over het thema, de agenda en aanmelding voor de lunch klik hieronder op het worddocument.

Het ledental steeg naar 4319, waarbij het aantal jongerenleden (85) een kleine 2% uitmaakt van het totale aantal leden. De jongeren waren echter zeer actief; het bestuur betrok in 2007 een jongerendenktank bij het bestuurlijk proces. 128 AViN-leden namen deel aan de antroposofische meditatiewerkplaatsen die georganiseerd werden door de Algemene Sectie van de Vrije Hogeschool voor Geesteswetenschap. Ook werd gewerkt aan de voorbereidingen voor meditatiewerkplaatsen in het medische en pedagogische veld. Om het jaarverslag van de AViN te lezen klik op het worddocument hieronder.

In dit nummer vindt u interviews met Annelies de Vries, voorzitter van Stichting Merkawah en met Danielle van Dijk, auteur van het pas verschenen boek Het Christusbewustzijn. Een moderne inwijdingsweg. Verder een artikel van Sergej O. Prokofieff over antroposofie en De filosofie van de vrijheid. En een artikel over hoe antroposofie en Cultuur- en Congrescentrum Antropia inspiratiebronnen vormen voor het beleid, de activiteiten en vernieuwingen op Landgoed De Reehorst in Driebergen. Voor de complete inhoudsopgave van het meinummer van Motief klik hier.

De tentoonstelling laat zien hoe belangrijk het Nabije Oosten en Iran zijn geweest voor de ontwikkeling van onze huidige westerse samenleving. Deze oude culturen waren onder andere van belang voor de ontwikkeling van onze religieuze en morele opvattingen. Een van de topwerken die op de tentoonstelling te zien is, is de beroemde votiefplaat waarop de Mesopotamische held Gilgamesj staat afgebeeld na zijn overwinning op de hemelse stier. Rudolf Steiner sprak aan het begin van de vorige eeuw meerdere malen uitvoerig over Gilgamesj. Voor meer informatie over de tentoonstelling klik hier.

In de nieuwe opleiding speelt euritmie een belangrijke rol: "Deze bewegingskunst maakt het mogelijk beweging, dramatisch gevoel en ruimtegebruik tot in de fijnste nuances bewust te worden en tot uitdrukkingsmiddel te maken. Dit geeft een nieuwe dimensie aan toneelspel en taalgevoel, en bevordert de zelfstandigheid van de acteur", aldus de website van de toneelopleiding. "De school wil op Europees niveau werkzaam zijn, omdat de integratie van euritmie direct in het acteren nog nauwelijks wordt beoefend." Voor meer informatie: www.opleidingdrama.nl

Naar aanleiding hiervan hebben de Freunde der Erziehungskunst Rudolf Steiners het lentenummer van hun Rundbrief geheel gewijd aan de ontwikkeling van de vrijescholen tussen 1950 en 2007. De Rundbrief is online te lezen: http://www.freunde-waldorf.de/info/publikation/rundbriefe. De Freunde der Erziehungskunst Rudolf Steiners is een organisatie die in 1971 in het leven is geroepen om de vrijeschoolbeweging wereldwijd te ondersteunen.

Het studieweekend vindt plaats van vrijdagavond 9 tot en met zondag 11 mei. Het is het eerste studieweekend over de eerste voordracht van Algemene Menskunde van Rudolf Steiner. Aanmelden kan door een e-mail te sturen naar pedsektie@hotmail.com. Voor meer informatie klik hier.

Guus van der Bie is naast antroposofisch huisarts, ook docent aan de universiteit van Utrecht, waar hij betrokken is bij het keuzeblok complementaire geneeskunde en bij het opzetten van onderwijs in de “Medical Humanities” voor medisch studenten. Tevens is hij co�rdinator en docent aan internationale opleidingen antroposofische geneeskunde als aanvulling op de reguliere geneeskunde. Als onderzoeker bij het Louis Bolk Instituut in Driebergen zijn mede van zijn hand de Companions for the study of Medicine verschenen.

Het wiskunde deel handelt over projectieve meetkunde en is ook geschikt voor minder gevorderde deelnemers. De onderwerpen zijn o.a.: projektieve co�ordinaten, geometrische algebra, algebra�sche notatie voor synthetische projectieve meetkunde, imaginaire elementen volgens Von Staudt en de mechanica van starre lichamen. In het antroposofische deel wordt gewerkt aan de voordrachtencyclus "Damit der Mensch ganz Mensch werde" van Rudolf Steiner, GA 82. Tijdens de conferentie zullen 12 tekeningen van Lawrence Edwards tentoongesteld worden. Voor meer informatie kijkt u in onze agenda of klik hier.

De publicatie van ‘Verdieping van de vrijeschoolpedagogie’ is voor de derde en laatste maal het thema voor de bijeenkomst voor alle Vrije Schoolleerkrachten uit Nederland en Belgi�. Werkgroepen, gesprek over ervaringen uit het veld en een afsluiting van Christoph Wiechert met de verdieping rond de tweede lerarenmeditatie. Voor meer informatie klik hier.

Het blad is bedoeld voor iedereen die betrokken is bij de pedagogie van kinderen tot 7 jaar en verschijnt vier maal per jaar. De inhoud wordt gevormd door bijdragen van de redactie en door bijdragen vanuit ‘het veld’. Uitgever van het tijdschrift is Stichting ‘Rondom het kind’. T: 0595-528749, E-mail: redactie@henniedegans.nl. Een abonnement kost �22.

Bron: Motief 117

De 33 zeer effectieve oefeningen gaan over het versterken van de concentratie, over voorstellingen, (beeldend) denken en het gevoel, en zijn geschikt voor allerlei situaties - ook in het onderwijs. Bestellen kan door � 7,00 over te maken op giro 2392196 t.n.v. Tom van Gelder, Dronten. Vermeld duidelijk naam en adres.

Bron: Motief 117

Het lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg bestaat nu ruim een jaar en richt zich op het stimuleren, ondersteunen en verder ontwikkelen van onderzoek ten behoeve van het handelen van antroposofisch ge�nspireerde beroepsbeoefenaren in de verschillende gebieden van gezondheidszorg en welzijn. Aanmelden voor de nieuwsbrief kan door een e-mail te sturen naar lector Erik Baars. Voor meer nieuws over het lectoraat klik hier.

De site biedt veel praktische informatie, o.a. over de verschillende werkvelden, over verzekering en vergoeding, gebruikerservaringen en nog veel meer. Bezoekers en zorgvragers kunnen via de site met ��n druk op de knop een kunstzinnig therapeut in hun eigen omgeving vinden. Een afzonderlijk deel is bestemd voor de onderlinge communicatie van de leden van de NVKT. Een site om te bezoeken: www.kunstzinnigetherapie.nl

De vergadering werd door zo'n 600 deelnemers bezocht, voornamelijk uit de omgeving, maar ook met vertegenwoordigers tot uit Zuid-Afrika en Japan toe. De vergadering werd omlijst met een betoog op vrijdagavond van Heinz Zimmermann over het jaarthema en een herdenking van de gestorven leden op de zaterdagavond, op zondagmorgen afgerond met een voordracht over de spraak en euritmie-impuls van de antroposofie en een presentatie over de nieuwe enscenering van de Mysteriedrama's. De eigenlijke jaarvergadering vond op zaterdag plaats. In het worddocument hieronder vindt u een verslag van de vergadering, geschreven door Pieter Meester.

Nederland kent een sociaal zekerheidsstelsel dat per saldo iedereen een basisinkomen verschaft maar tot een maatschappelijk bureaucratisch infarct leidt. Het stelsel beoogt iedereen voor armoede te bewaren, maar is in individuele gevallen toch onrechtvaardig. Pieter Meester, secretaris van de Antroposofische Vereniging in Nederland (AViN), schreef voor de themarubriek op deze website een artikel over het basisinkomen. Op 22 april geeft hij in het Studiecentrum voor Antroposofie in Den Haag tevens een lezing over dit onderwerp.

Jeannette Boertien (56) is bibliothecaris en archeoloog. "Sinds mijn studententijd is de antroposofie mijn drijfveer", aldus Boertien. "In de functie van bibliothecaris van de AVIN hoop ik een schakel te zijn tussen de boeken en de mensen die op zoek zijn naar informatie, verborgen in die grote collectie bijzondere boeken op de Riouwstraat in Den Haag."
www.antroposofie.nl/literatuur/landelijke_bibliotheek
http://www.antrowebcat.nl

In dit nummer onder andere interviews met neuroloog Peter van Domburg en anatoom-embryoloog Jaap van der Wal. Een recensie van de brochure Kind, beeld en scherm, uitgegeven door het Kindertherapeuticum. En een bespreking van het boek "Hoe de stof de geest kreeg" van antroposofisch huisarts Arie Bos. Motief is het maandblad voor antroposofie van de Antroposofische Vereniging. Leden ontvangen het automatisch elke maand. Ook niet-leden kunnen Motief ontvangen door zich hierop te abonneren.

 De doelgroep bestaat uit mensen die prijs stellen op onderscheidend wonen, mensen met een (vrij) beroep aan huis en zelfs woongroepen. De verkoop van de zeven eilanden van Hoogeveen start medio 2008.
Het project is om meerdere redenen uniek. Bijvoorbeeld vanwege de “grote namen” die meewerken aan de realisatie van de woningen en hun omgeving. Zo is het beeldkwaliteitplan voor “de Zeven Eilanden van Hoogeveen” opgesteld door het bekende architectenbureau Alberts & van Huut,. Dit architectenbureau is onder andere bekend van zijn ontwerpen voor de hoofdkantoren van de Gasunie in Groningen, de ING Bank in Amsterdam en museum De Buitenplaats in Eelde. Daarnaast zal de befaamde landschapsarchitect J�rn Copijn de landschappelijke inrichting van de eilanden begeleiden, waarbij elk eiland zijn eigen thema krijgt.
Samen met een door hen zelf (uit een shortlist) gekozen architectenbureau, ontwerpen de toekomstige bewoners de woning van hun dromen. Die mogen zelfs vijf woonlagen bevatten. Natuurlijke vormen, kleuren en materialen, schoonheid en duurzaamheid staan hierin centraal. Grondleggers en voortrekkers van deze vorm van architectuur zijn onder andere Frank Lloyd Wright, Antoni Gaudi en Rudolf Steiner.
Meer informatie vindt u op de website www.dezeveneilanden.nl. In de tentoonstelling "Organische architectuur' die vanaf 1 maart in Hoogeveen is te zien, zal ook ruim aandacht zijn voor dit project. Kijk voor meer informatie over deze tentoonstelling in onze agenda.

Bron: gemeente Hoogeveen

Gedurende vele jaren leidde de antroposofie in Nijmegen een huiskamerbestaan. Totdat in de zeventiger jaren van de vorige eeuw initiatieven vanuit antroposofische werkgebieden als paddenstoelen uit de grond schoten. Er kwamen een school, een gezondheidscentrum, een studiecentrum, een boeken- en speelgoedwinkel, een b.d.winkel, een bibliotheek �n een plaatselijke ledengroep van de AViN. Een van de aktievelingen uit die tijd merkte onlangs op: "�lles leek toen gewoon mogelijk hier en ik zei af en toe ‘dank je wel Nijmegen’." Dit ‘dank-je-wel-Nijmegen’ wil de antroposofische beweging in de 100-jaar-viering uitdrukken door iets terug te geven aan Nijmegen en omgeving. Voor meer informatie kijk in onze agenda.

De vijfdaagse busreis staat in het teken van geesteswetenschap, kunst en cultuur. Voor meer informatie zie onze agenda. Zaterdag 8 maart vindt in Driebergen een voorbereidingsmiddag plaats voor deze reis.

In dit januarinummer onder andere een artikel over hoe je het geheim van een sprookje kunt proberen te doorgronden met een oude fenomenologische methode. Verder een interview met Christja Mees van poppen- en schimmentheater De Troubadour over de relatie tussen Doornroosjes honderd jaar slapen en Christian Rosenkreutz. In de rubriek Motief van een interview met sprookjesvertelster Ettje Ferwerda. Verder natuurlijk actueel nieuws en de vertrouwde rubrieken Wilsimpuls, Om de hoek, Leesproef, In herinnering en  Ledeninformatie.

Dit kan onder anderen door een geldbedrag te storten op Postbanknummer 3063928 ten name van de Stichting tot Steun aan de Vrije School Zoetermeer onder vermelding van 'noodhulp'. Elke gift is welkom. Voor andere vormen van hulp kunt u per e-mail contact opnemen met de school. Het schoolgebouw werd afgelopen vrijdagavond door een grote brand volledig in de as gelegd.

Dit schrijft hij op oudejaarsdag in een steunbetuiging namens het bestuur van de Antroposofische Vereniging in Nederland (AViN) op de website van de Vrijeschool Zoetermeer. Het bestuur van de AViN heeft de school een financi�le bijdrage toegezegd voor de wederopbouw. Om de volledige steunbetuiging te lezen klik hier.

De melding van de brand in de Vrije School aan de Schansbos kwam binnen rond 22.50 uur. Door de harde wind had de brandweer grote moeite om de brand te bestrijden. Rond 02.20 was de brandweer de brand meester. Niemand raakte gewond. De oorzaak van de brand is nog niet bekend. De Vrije School in Zoetermeer heeft op haar website een tijdelijke homepage geopend. Hier vraagt de school om financi�le steun om de school weer op te bouwen.

Meer lezen:
http://www.trouw.nl/laatstenieuws/laatstenieuws/article879997.ece/Brand_verwoest_basisschool_in_Zoetermeer#readmore
http://www.rtvwest.nl/nieuwsitem/13860

Vandercruysse ziet veel meer cultuurbepalende factoren en verbindt deze ook met de visie van Rudolf Steiner dat in onze tijd bewust aan ik-kracht moet gewerkt worden. Het artikel draagt dan ook de titel ‘Ich-Mangel’, wat zoveel betekent als: 'Een gebrek aan ik-kracht'.

Bron: RSA e-zine nr. 50

Als tijdens het lezen van Tijdgenoten onderweg een intentie is ontstaan en verder is gegroeid om deze visie niet alleen even op te nemen, maar om het ook te ‘gaan doen’, dan is dit werkboekje een mogelijke leidraad! Te bestellen bij de Rudolf Steineracademie: info@rudolfsteineracademie.be (14,00 euro + verzendingskosten). Of bij de boekhandel: ISBN: 978-90-77611-06-7.

Bron: RSA e-zine nr. 50

Projectleider professor Carlo Leifert meldde dat biologische groente en fruit in ver gelijking met de gangbare producten tot 40% meer anti-oxidanten bevatten; het gehalte aan anti-oxidanten en gezonde vetzuren in biologische melk blijkt tot 60% hoger te liggen. Het onderzoek wees ook uit dat biologische melk een hoger gehalte heeft aan vitamine E, biologische tomaten, tarwe, aardappelen, kool en uien 20 tot 40% meer anti-oxidanten bevatten en biologische spinazie en kool meer mineralen. Deze en andere bevindingen zullen in het komende jaar wetenschappelijk worden gepubliceerd. www.louisbolk.nl

Bron : Motief 113

Aan de verbouwing lagen de ontwerpen van architect Jan Kooijman ten grondslag. Hij schreef duurzame materialen voor en voorzag het ontwerp ook van duurzaam gebruik van water en energie. De zalen zijn gerestyled naar het kristal of mineraal waarnaar ze zijn vernoemd en stralen nu ieder een eigen sfeer uit. Heel bijzonder is verder de metamorfose die de Iona-zaal heeft ondergaan. Door de verbouwing is het nu een congres- en symposiumzaal met theaterfaciliteiten. Overigens is ook het restaurant grondig onder handen genomen, met als resultaat een eetgelegenheid met een functioneel en eigentijds karakter. Kijk voor meer informatie op de website www.antropia.nl

Bron: Motief 113

Arie Bos, huisarts, onderzoeker en schrijver, vertelt die avond over zijn nieuwe boek: Hoe de stof de geest kreeg. Arie Bos: “Het materiele mens- en wereldbeeld oefent een grote invloed uit op onze cultuur. Mijn boek schetst een volkomen ander beeld vanuit dezelfde wetenschappelijke feiten. Het immateri�le blijkt het  belangrijkste.” Het diner wordt gegeven op 18 januari in Antropia, naast het station Driebergen-Zeist en begint om 17.30 uur met een drankje. De benefietprijs voor deelname aan dit diner in een gezellige ambiance is � 100 per couvert. Opgave/informatie: Lievegoedfonds (Ted van den Bergh), Postbus 55, 3700 AB, Zeist. Tel: 030 693 65 23 of info@lievegoedfonds.nl

Bron: Motief 113

Deze stichting stelt zich ten doel het karakteristieke complex te behouden en zo veel mogelijk in originele staat te bewaren. De stichting heeft inmiddels een aanvraag ingediend bij B en W van Zeist om het hele complex Kristalwoningen op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen. Op deze manier hoopt de stichting de Kristalwoningen een beschermde status te geven. Het Zeister Historisch Genootschap steunt dit initiatief. Het bestuur van de stichting wordt gevormd door H.E. de Bas, mr. S.J. van der Duijs, H.E. Elsman, J. van der Duijs, prof. ir. P. van der Ree en mr. A.H. Schmeink.

Bron: Motief 113

Van Lommel deed 20 jaar onderzoek naar BDE's en publiceerde daarover twee jaar gelden in het gerenommeerde medische blad The Lancet. Ook rapporteerde hij in 2005 over zijn onderzoek tijdens een congres van de Federatie Antroposofische Gezondheidszorg in 2005. Voor zijn onderzoek interviewde Van Lommel honderden gereanimeerde pati�nten, waarvan 18% ervaringen van bewustzijn had in de 5 tot 10 minuten comateuze toestand waarin er geen hersenfunctie is. Dat bewustzijn was dan veel helderder en ruimer dan het normale waakbewustzijn. De pati�nten beschrijven overeenkomstige belevenissen, zoals de tunnel, het liefdevolle licht aan het eind, de terugblik op het leven en soms een vooruitblik. Kennelijk vinden deze belevingen buiten tijd en ruimte plaats omdat het veel te veel is voor de weinige minuten die deze comateuze toestand duurt. Tijdens een BDE verlaten pati�nten tijdelijk hun lichaam en nemen het van buitenaf waar. 
Kern van Van Lommels betoog is dat de heersende, materialistische visie van artsen, filosofen en psychologen op de relatie tussen hersenen en bewustzijn te beperkt is om het verschijnsel te kunnen duiden. Er zijn goede redenen om aan te nemen dat ons bewustzijn niet altijd samenvalt met het functioneren van onze hersenen. Het bewustzijn kan ook los van ons lichaam functioneren.
Zondagochtend 9 december was Pim van Lommel te gast in het televisieprogramma VPRO Boeken. Via deze link kunt u het programma online bekijken. De herhaling op televisie is zaterdagochtend 15 december om 10 uur.

• een voltooide bibliotheekopleiding
• ervaring in een soortgelijke functie
• ervaring met geautomatiseerde informatiesystemen in het bibliotheekwerk
• verbinding met antroposofie
• kennis van de antroposofische literatuur
• beheersing van de Duitse taal

Van der Schuit deed onlangs via Motief en via deze website een oproep aan klassenleden binnen de Antroposofische Vereniging die musicus of muziektherapeut zijn en bereid zijn om binnen de sectie WME samen met hem een onderzoeksgroep te vormen. De op te richten groep zal zich verdiepen in geesteswetenschappelijke aspecten van de muziek. "Tot mijn vreugde hebben er al zes mensen op mijn oproep gereageerd", aldus Van der Schuit. "Waarschijnlijk wordt begin volgend jaar een ori�nterende bijeenkomst belegd."

De conferentie wordt voor de zevende keer georganiseerd door de AViN. De conferentie is bedoeld voor leden die op zoek zijn naar manieren en mogelijkheden om met de Grondsteenspreuk te werken. Voor meer informatie, programma en werkgroepen zie onze agenda. In het decembernummer van Motief wordt uitgebreid en diepgaand aandacht besteed aan inhoud en betekenis van de Grondsteenspreuk die Rudolf Steiner bij de Kerstbijeenkomst van 1923 als fundament van de Antroposofische Vereniging tot verwoording bracht.

Hij ontvangt dit eerbetoon voor zijn bijdrage in de jaren tachtig aan de totstandkoming en erkenning van de antroposofisch-psychiatrische Bernard Lievegoed kliniek in Bilthoven. Matthijsen is nog steeds gevestigd als psychiater te Zeist.

Bron: Motief 112

We beginnen met enkele journalistieke basisbeginselen en zullen de belangrijkste genres van de journalistiek beoefenen. Er zal huiswerk worden opgegeven. De data van de zaterdagochtenden worden zo veel mogelijk in overleg met de deelnemers vastgesteld. De workshop vindt plaats in Zeist en kost � 150 inclusief koffie, thee en lesmateriaal. Opgave van deelname bij de redactie van Motief, tel. 030 691 82 16 of per e-mail: motief@antrop-ver.nl.

Bron: Motief 112

Tot nu toe nam de wetenschap aan dat de maan is ontstaan door een botsing van de oeraarde met een onbekende andere planeet. Twee Nederlandse onderzoekers vinden dat de overeenkomsten in gesteenten van maan en aarde een heel andere theorie ondersteunen; zij beweren dat zij aanwijzingen hebben dat de maan 4,5 miljard jaar geleden is ontstaan u�t de aarde, als gevolg van een uit de hand gelopen inwendige kernreactie. Voor de gelijkenis van deze nieuwe theorie met wat Rudolf Steiner over het ontstaan van de aarde schreef, verwijst de website van Antrovista naar hoofdstuk 4 van 'De wetenschap van de geheimen der ziel'. Voor het artikel op Antrovista klik hier. Voor het artikel op de website van de Volkskrant klik hier.

In het voorjaar van 2008 zou de staatssecretaris met een nieuw voorstel kunnen komen waarbij hij echter, gezien de brede steun die deze motie vanuit de Kamer kreeg, waarschijnlijk af zal zien van het heffen van BTW over diensten die door complementair werkende artsen worden verricht.
Antroposana, pati�ntenvereniging voor antroposofische gezondheidszorg, riep begin deze maand haar leden op om een e-mail te sturen aan Kamerleden om hen ervan te overtuigen dat het BTW-plan een 'onzalig idee' is. Uit de bijdragen van verschillende Kamerleden in het over deze kwestie gevoerde debat, bleek dat de vele emails en brieven die Kamerleden de afgelopen weken over dit BTW-idee hebben ontvangen daadwerkelijk een rol hebben gespeeld. “De afgelopen weken zijn wij overspoeld door e-mails en brieven over de voorgenomen btw-heffing bij artsen”, merkte Kamerlid Cramer (Christen Unie) bijvoorbeeld op.
Kijk in ons nieuwsarchief voor eerdere berichtgeving over dit onderwerp.

Bron: www.antroposana.nl

Het doel van 1 miljoen handtekeningen is ambitieus en heeft een politieke context: 1 miljoen burgers uit een significant aantal lidstaten kunnen de EU-commissie tot handelen aanzetten (Art. I - 47 van het verdrag tot vaststelling van een basisverdrag voor Europa). Met de steun van deze burgers hebben de stemmen van de antroposofische organisaties op het gebied van het medisch-therapeutische, de heilpedagogie en sociaaltherapie, de vrijeschoolbeweging, de b.d. landbouw en voeding en andere terreinen een groter politiek gewicht. Er is er meer kans op het cre�ren van wettelijke kaders voor de voor hen zo noodzakelijke ontwikkelingsruimte.

Hoe kunt u helpen om de 1 miljoen handtekeningen te bereiken?
1. spreek met mensen in uw directe omgeving over de actie ELIANT,
2. verzamel zelf handtekeningen op de handtekeningenlijsten,
3. verspreid handtekeningenlijsten onder ge�nteresseerde personen en vraag hen handtekeningen te verzamelen,
4. noem de actie ELIANT bij lezingen, bijeenkomsten, conferenties, ouderavonden, open dagen, etcetera,
5. gebruik uw emailadresboek om via de mail aandacht te vragen voor de mogelijkheid online te ondertekenen,
6. ondersteun de Eliant-campagne met een belastingaftrekbare gift, zodat we het werk kunnen voortzetten (21.24.74.146 t.a.v. STF Eliant, Zeist).
 
Handtekeningenlijsten en posters kunt u opvragen bij het AViN secretariaat, Boslaan 15, 3701 CH, Zeist of downloaden van www.eliant.nl. Daarna de geheel of gedeeltelijk ingevulde handtekeningenlijsten opsturen naar het het AViN secretariaat t.a.v. Eliant-projectmedewerker Annemieke Jansen. Voor alle informatie, zie www.eliant.nl of www.eliant.eu. Het Eliant actie-comit� in Nederland bestaat uit Annemieke Jansen (projectmederwerker), Kitty Steinbuch, Ron Dunselman, Bernard Held en Pieter Verhage.
Als u op de hoogte te blijven van de actie ELIANT kunt u zich ook abonneren op de digitale ELIANT-nieuwsbrief. Klik hier

Antroposana, pati�ntenvereniging voor antroposofische gezondheidszorg, wil de Tweede Kamer ervan overtuigen dat dit een 'onzalig idee' is. Op hun website melden zij dat de BTW-maatregel onder meer de volgende consequenties zou hebben:
- Een kostenverhoging voor de pati�nt van 20%
- Een administratieve rompslomp voor de arts (die per consult of dienst moet gaan bepalen of hij 'gewone' of complementaire zorg heeft verleend)
- Discriminatie van zowel complementair werkende artsen als van pati�nten die voor complementaire zorg kiezen.
Antroposana roept iedereen op om actie te ondernemen en een e-mail te sturen naar de leden van de Tweede Kamer. Voor meer informatie en voor een modelbrief zie de website van Antroposana. Voor het nieuwsbericht op de website van het Ministerie van Financi�n over het voorstel om BTW te heffen op complementaire zorg klik hier.

"Veel mensen hebben behoefte aan inspiratie en zingeving. Het lijkt erop dat er ondanks alle  welvaart ook iets verloren is gegaan. Daarom zoeken mensen naar een beter evenwicht tussen materi�le welvaart en geestelijk en lichamelijk welzijn", aldus de website van de Maand van de Spiritualiteit. De initiatiefnemers (KRO, Uitgeverij Ten Have en dagblad Trouw) "willen aansluiten bij deze groeiende behoefte aan zingeving en inspiratie die we in onze samenleving op dit moment zien. Spiritualiteit kan heel concreet evenwicht, voeding en richting geven in een complexe wereld. Richting voor een betere omgang met de medemens, onze leefomgeving en onze planeet. Door met aandacht voor wat er �cht toe doet te leven, door bewuster te werken en met anderen om te gaan, vinden we balans, kan het leven gaan bruisen en leven we met ‘hartstocht’."
De Maand van de Spiritualiteit heeft als doelstelling om toegankelijk te zijn voor iedereen met interesse in spiritualiteit in de breedste zin van het woord. Ongeacht leeftijd, sekse of religieuze achtergrond.
Voor informatie over de activiteiten: www.maandvandespiritualiteit.nl.

Deze laatste conferentie werd georganiseerd ter gelegenheid van de verschijning van het gelijknamige boek van Paul Wormer en Lili Chavannes in 2002. Chavannes (theoloog en biografisch consulent) schreef onlangs voor de themarubriek op deze website een tekst over hoe er vanuit de antroposofie naar karma en re�ncarnatie gekeken kan worden. Om deze tekst te lezen klik hier. Ter voorbereiding van de conferentie geeft Chavannes een lezing over 'Karma in deze tijd' in het Studiecentrum voor Antroposofie in Den Haag. Meer informatie over de aankomende conferentie 'Samenwerking en conflict in karmisch perspectief' vindt u in de agenda van deze site.

Het onderzoeksrapport "Levensbeschouwing en biotechnologie" werd samengesteld onder verantwoordelijkheid van de Commissie Genetische Modificatie (COGEM) en werd deze maand aangeboden aan de minister. De COGEM komt tot de conclusie dat het humanisme en het athe�sme van alle levensbeschouwingen het meest liberaal staan tegenover genetische modificatie. Het meest afwijzend zijn volgens de commissie de orthodoxe stromingen binnen het protestantisme, evenals de antroposofie en de New Age. In de aanbiedingsbrief schrijft de COGEM dat er binnen de antroposofie en New Age "grote bedenkingen, neigend tot fundamentele afkeuring, zijn tegenover de huidige wetenschappelijk-technologische ontwikkelingen, waaronder de biotechnologie”. 
Jan Diek van Mansvelt en  Freya Steffelaar-Moulijn, twee van de vier vertegenwoordigers uit de antroposofie die aan het onderzoek meewerkten, zijn na publicatie teleurgesteld over de huns inziens “tendentieuze rapportage” aan de minister. Volgens Van Mansvelt huldigen antroposofen geen absolute leerstellingen tegen gentechnologie.

Het onderzoek is niet representatief. Per levensbeschouwing werden slechts vier mensen op persoonlijke titel geraadpleegd. In de aanbiedingsbrief aan de minister ontbreekt die relativering. De weergegeven opvattingen worden veralgemeniseerd als zijnde afkomstig uit "het katholicisme", "het protestantisme", "het hindoe�sme". "de antroposofie", enz.
De vier vertegenwoordigers uit de antroposofie met wie de onderzoekers spraken, waren dr. Henk Verhoog, dr.sc. Jan Diek van Mansvelt, drs. Freya Steffelaar-Moulijn en Gerard Copijn. De eerste is ge�nterviewd, de andere drie namen deel aan zogeheten focusgroepen samen met vertegenwoordigers uit andere levensbeschouwelijke richtingen.

Inmiddels heeft de oud-hoogleraar alternatieve landbouw een brief geschreven aan de onderzoekers. Daarin wijst hij er op dat het vertrouwen in de controleerbaarheid van GM-(voedsel)producten in zijn focusgroep een groot punt van zorg was, zowel onder protestanten als onder humanisten. “Het verwoorden van die communis opinio bij alle drie de groepen vind ik in uw rapportage ver onder de maat”, aldus Van Mansvelt. Door de manier van rapporteren is geen recht gedaan aan het gesprekskarakter binnen de focusgroep. De slotconclusie was in onze groep: v��r alles is het essentieel dat �lke burger duidelijk (bewust) moet kunnen kiezen of hij / zij wel / niet gm producten (of gm product componenten) wil kopen. “Terugkijkend op mijn deelname aan de focusgroep ben ik teleurgesteld in de tendentieuze rapportage aan de commissie en aan de het ministerie”, aldus Van Mansvelt.
Freya Steffelaar-Moulijn heeft kritiek op de wijze van verslaglegging over dat wat in de  focusgroepen naar voren is gebracht. Het citeren van uit hun verband gerukte uitspraken leidt tot een verzameling kreten die geen goed beeld van de gesprekken geeft, oordeelt zij.

Meer informatie: 
Volledige rapport www.cogem.net (onder publicaties/onderzoeksrapporten)
Offici�le samenvatting uit COGEM-rapport: zie het document hieronder.

Aanleiding is de kunstimpuls die honderd jaar geleden uitging van het internationale theosofische congres van 1907 te M�nchen. Hier introduceerde Rudolf Steiner beeldende en muzische kunst als middel om een beleving van de geestelijke werkelijkheid mogelijk te maken. Tijdens de veelzijdige conferentie Kunstimpuls zal aan de hand van inleidingen, opvoeringen, ateliers, open podia en tentoonstellingen onderzocht worden wat de actualiteitswaarde van deze kunstimpuls is en hoe de daarin besloten bronnen vruchtbaar gemaakt kunnen worden voor kunst en cultuur. Voor meer informatie kijkt u in onze agenda. Het oktobernummer van Motief, maandblad voor Antroposofie is een special gewijd aan de Conferentie Kunstimpuls.

De redactie van Motief noemde het boek een ‘moderne klassieker van de antroposofische literatuur’. Het heeft ‘het denken over de betekenis van Rudolf Steiner en de Antroposofische Vereniging in belangrijke mate be�nvloed’ (Motief 34, oktober 2000). De prijs van deze luxe en mooi verzorgde uitgave is voor AViN-leden � 29,90 (i.p.v. � 39,90). De spelregels van de kortingsactie vindt u op de website van uitgeverij Perun Boeken.

Zander plaatst Rudolf Steiner en zijn idee�n op kritische wijze in hun tijd en historische context. Steiners 'geestelijke wereld' houdt Zander voor een onwetenschappelijke kennisbron en hij meent te kunnen aantonen dat Steiner alles heeft ontleend aan schriftelijke bronnen. Een andere basiskritiek van het boek is dat antroposofen te weinig kritisch zijn ten aanzien van Rudolf Steiner en zijn leer. Ze beschouwen hem te veel als een heilige. Zander hoopt dat zijn werk de antroposofen zal helpen om een kritischer houding te ontwikkelen ten aanzien van hun traditie en dat zij het goede van de antroposofie zullen behouden. Het boek van Zander is te leen bij de bibliotheek van de AViN in Den Haag. In het laatste nummer van Anthroposophy Worldwide staat een artikel waarin Robin Schmidt en Bodo von Plato met elkaar in discussie gaan over Zanders boek. Om het artikel te lezen klik hier. Interessante links:
http://www.v-r.de/de.php/titel/352555452
http://www.info3.de/wordpress/?p=104
Lees ook twee artikelen uit Das Goetheanum naar aanleiding van Zanders boek, door op onderstaand document te klikken.

Tot nu toe kende de sectie geen 'offici�le' organisatie. Met de aanstelling van Hermans komt daarin nu verandering. Gerard Hermans is natuurkundige en al meer dan twaalf jaar bezig met de wiskundige thema's van de sectie. Op dit moment bestudeert hij in een studiegroep de imaginaire elementen van de projectieve meetkunde uit het boek Lemniskatische Regelfl�chen van George Adams. In oktober gaat hij een week naar Dornach om deel te nemen aan een studieweek van de Mathematisch-Astronomische Sektion van het Goetheanum. Als co�rdinator van de sectie heeft Hermans plannen om met het kleine groepje ge�nteresseerden in de Nederlandse afdeling van de sectie zo goed mogelijk samen te werken en te zien of zich mogelijkheden gaan voordoen om meer activiteiten te ontplooien. Hermans: "Daarbij volg ik ook de ontwikkelingen in andere landen. We moeten ons realiseren dat de mathematisch-astronomische sectie geen werkgebieden kent zoals de pedagogische of medische sectie, zodat er minder voelhorens richting maatschappij bestaan, er minder activiteiten en deelnemers zijn."

De tekst is geschreven door Lili Chavannes. Zij is theoloog, biograaf en mede-auteur van het boek Kijk op karma. Klik hier om haar tekst te lezen.

• secretari�le ondersteuning van de redactie
• telefonische informatie verstrekken
• archiefverzorging

• ervaring met secretariaatswerk
• zelfstandige werkhouding
• sociale vaardigheden
• interesse in antroposofie

De titel betekent zoveel als: De nieuwe Vrijeschool. Een succesmodel wordt vernieuwd. In dit boek zet Iwan zijn idee�n over een radicale onderwijsvernieuwing van de Vrijescholen uiteen. In het eerste deel beschrijft Iwan de problematiek van de Vrijescholen, zoals die gegroeid is sinds de oprichting van de eerste Waldorfschool in Stuttgart. In het tweede deel geeft hij aanwijzingen en tips voor een grondige vernieuwing, zoals die ook al te vinden zijn in het Nederlandstalige boek Toon wat je kunt (uitgegeven door de Rudolf Steineracademie, ISBN 978 90 77611 05 3). R�diger Iwan werkt al meer dan twee decennia als Vrijeschoolleraar in Zuid-Duitsland. Hij leidt op 1 oktober een werkgroep op de Micha�lConferentie van de Vereniging van Vrijescholen.

In vele winkels en eetgelegenheden zullen bijzondere gerechten en producten te proeven zijn. De achterliggende doelstelling van het langjarige project is om een economische impuls te geven aan de productie, verwerking en bereiding van duurzaam en meer regionaal en streekgebonden productie met een accent op biologisch. Voor meer informatie over activiteiten en speciale acties klik hier.

De laatste jaren is men tot de conclusie is gekomen dat het bij hartzwakte vaak geen zin heeft, of zelfs contraproductief werkt, de hartspierfunctie met medicijnen te versterken, aldus Info3. Men moet deze soms zelfs verzwakken onder andere met B�tablokkers. Met de nieuwere scanningstechnieken ontdekt men nu wervelpatronen in de bloedstroom binnen het hart die niet te verklaren zijn uit de bewegingen van de hartspier, wat reden geeft te veronderstellen dat het hart volgt en niet leidt. 

Info3 juli-augustus 2007, met daarin een verwijzing naar een artikel in Journal of the American College of Cardiology Feb. 2007, P.P. Sengupta et al.: http://content.onlinejacc.org/cgi/content/short/47/1/173)

Het onderzoek werd recent gepubliceerd in het vooraanstaande "British Journal of Nutrition". In het onderzoek werden 312 zogende Nederlandse moeders gevolgd. Moeders die minstens 90% biologisch consumeerden hadden hogere percentages CLA's in hun melk. Hoe groter het aandeel biologisch was in het voedingspatroon, hoe hoger het gehalte aan CLA's. Deze bevorderen onder andere het immuunsysteem. Er is een toenemend aantal wetenschappelijke aanwijzingen dat CLA's met name op jonge leeftijd een positief effect hebben op gezondheid.

Bron: www.biologica.nl

Door de uitspraak van het Europese Hof wordt het voor de antroposofische organisaties in Nederland moeilijker om van de overheid te verlangen dat er voor bepaalde categorie�n antroposofische geneesmiddelen een zelfstandige vergunning komt. De antroposofische organisaties zetten zich al jaren in voor een specifieke registratieregeling. Veel van de antroposofische geneesmiddelen kunnen worden geregistreerd als homeopathische of als kruidengeneesmiddelen. Voor een ander deel laat de minister slechts de registratiemogelijkheid als regulier geneesmiddel. In Nederland maken circa 200.000 pati�nten gebruik van antroposofische gezondheidszorg en geneesmiddelen.

Bron: www.antroposana.nl. Kijk daar ook voor het volledige bericht.

Rondom de dvd-release van deze unieke film vinden drie aparte proef- en genietsymposia plaats in Tiel, Amsterdam en Leeuwarden. Bekende koks, die allemaal graag biologisch koken, verzorgen een buffet met drie gangen voor circa honderd betalende gasten. Slow Food en Demeter, EKO, Natuur & Milieu, Diervriendelijkheid en Leefbaar Landschap zijn daarbij key-issues. Tussen de gangen door presenteert John Peterson drie sets van fragmenten uit zijn film en reageren uitgelezen specialisten kort en bondig op enkele thema’s uit de film. Kijk voor meer informatie en voor plaatsbespreking op www.echteten.nu of bel de BD- vereniging 0343 516 943. Dagblad De Telegraaf besteedt ook aandacht aan dit evenement. Om het artikel te lezen, waarin mede-organisator Jan Diek van Mansvelt aan het woord komt,  klik hier.

De Vrije Scholen zijn op last van de Inspectie van het Onderwijs bezig met een reorganisatie waarbij zij de leerlingen meer gaan toetsen, hen eerder en sneller leren rekenen en schrijven, het collectieve leerkrachtenbestuur afschaffen en schooldirecteuren benoemen. De Kamerleden zijn niet ingelicht over deze ingreep van de Inspectie. Om het artikel in NRC Handelsblad van afgelopen zaterdag te lezen klik hier. Voor een reactie van Kamerleden op dit artikel leest u het nieuwsbericht in NRC Handelsblad van gisteren.

NRC Handelsblad wijdt in de zaterdagkrant van 8 september een uitgebreid artikel aan de aanpak van de problemen op de Vrije Scholen in Nederland. In 2006 kwam de Inspectie van het Onderwijs met een analyse van deze problemen. Daaruit bleek dat de meeste scholen niet in staat waren aan te tonen wat zij de kinderen leerden. "De Inspectie drukte ons met de neus op de feiten", zegt directeur van de Vereniging van Vrije scholen Ton ten B�hmer in NRC Handelsblad. "Het bleek dat we een algemeen probleem hadden. We moeten er voor uitkomen dat we veel systematischer moeten gaan bijhouden wat we de kinderen leren." Inmiddels zijn alle Vrije Scholen in Nederland bezig met een reorganisatie, zegt de vereniging. "Overal moeten Vrije Scholen gaan toetsen, moet het onderwijs cognitiever worden, moeten schooldirecteuren worden benoemd en, waar nodig, vaste leerkrachten afgeschaft." Dit alles staat haaks op het gedachtengoed van Rudolf  Steiner. Ton ten B�hmer: "Natuurlijk worstelen we nog met onze principes. Aan de andere kant moeten we ook eerlijk zijn. Sommige tradities van de Vrije School werken niet meer in de moderne tijd. Er bestaan nu eenmaal risico's op onze scholen die op reguliere scholen minder snel zullen optreden. Dat moeten we erkennen en herkennen. Daarmee zijn serieuze zaken misgegaan."

Bron: NRC Handelsblad, zaterdag 8 september & zondag 9 september 2007

Voor het artikel op de voorpagina klik hier.
Voor het uitgebreide artikel in de Wetenschap & Onderwijs-bijlage klik hier.

De bijeenkomst is bedoeld voor mensen die zich betrokken en verantwoordelijk voelen bij de vrijeschoolpedagogie. In het werken met de vrijeschoolpedagogie vraagt het versterken van onze innerlijke basis voortdurend de aandacht. Een mogelijke hulp hierbij is het onderling delen van ervaringen, het plegen van onderzoek en elkaar informeren over de ontwikkelingen binnen ons werkgebied. Dit gebeurt o.a. door het werken in de Hogeschool voor Geesteswetenschap. Voor meer informatie zie onze agenda.

De redactie van Motief noemde het boek een ‘moderne klassieker van de antroposofische literatuur’. Het heeft ‘het denken over de betekenis van Rudolf Steiner en de Antroposofische Vereniging in belangrijke mate be�nvloed’ (Motief 34, oktober 2000). Gezien het belang voor de antroposofie en de Antroposofische Vereniging ondersteunt het bestuur van de AViN de uitgave van dit baanbrekende werk door eventuele financi�le beletselen voor aanschaf weg te nemen. In overleg met uitgeverij Perun Boeken is besloten dat alle leden van de AViN bij aankoop van het boek tijdelijk een korting ontvangen van � 10. Daarmee is de prijs van deze luxe en mooi verzorgde uitgave voor AViN-leden slechts � 29,90 (i.p.v. � 39,90).

Spelregels:
 De korting wordt alleen verleend tegen overlegging van een ingevulde kortingsbon.
 Vanwege de hoge verzendkosten is het boek met korting alleen verkrijgbaar in de deelnemende (antroposofische) boekwinkels; hier vindt u ook de kortingsbon. Voor adressen: zie www.perunboeken.nl onder 'aanbieding'.
 Voor deze aanbieding is een vast aantal exemplaren gereserveerd; hierom geldt een maximum van twee exemplaren per persoon. De aanbieding is geldig zolang de voorraad strekt.
 De aanbieding is geldig van 1 september tot en met 31 december 2007.

Inlichtingen: Perun Boeken. T: 0164 253721. Fax: 0842 286977.
E: perunboeken@planet.nl.

Toch is Michaela Gl�ckler, een van de initiatiefnemers van Eliant niet ontevreden, zo is te lezen op de website van Eliant: "Die ersten 100.000 Unterschriften in etwas mehr als sieben Monaten - das ist ein toller Erfolg, insbesondere vor dem Hintergrund der noch �u�erst bescheidenen finanziellen M�glichkeiten der Aktion." De handtekeningenactie loopt ondertussen gewoon door totdat 1 miljoen mensen hun handtekening onder het handvest hebben gezet. Om uw handtekening digitaal te zetten klik hier. En lees hier waarom het aantal van juist 1 miljoen handtekeningen nodig is.

In verband daarmee zijn haar deuren gesloten tot en met 30 september 2007. Het resultaat van de renovatie zal een duurzaam en vernieuwd cultuur- en congrescentrum zijn dat volledig in de 21e eeuw past.

Bron: Motief 109

De film Rudolf Steiner. Die Vielseitigkeit eines Aussenseiters is een 45 minuten durende documentaire waarin de Zwitserse filmmaker Christian Labhart Rudolf Steiner niet alleen als historische figuur laat zien, maar vooral als een spirituele pionier van de moderne tijd, wiens idee�n nog steeds relevant zijn. De film is een samenwerkingsproject van onder andere het Rudolf Steiner Archiv  in Zwitserland en de Bund der Freien Waldorf  Schulen in Duitsland. Om de dvd te bestellen klik op onderstaande links.
Rudolf Steiner Archiv
Waldorfbuch

Zijn vermoeden onderbouwt hij in zijn nieuwste boek Naar school. Psychologie van 3 tot 8 dat vorige maand verscheen bij uitgeverij Ambo. Bezien vanuit de ontwikkelingspsychologie zou lezen en schrijven pas mogelijk zijn vanaf zes jaar en zes maanden. Als een kind eerder begint met lezen en schrijven, kan dat ontwikkelingsstoornissen, leerachterstand, dyslexie en adhd tot gevolg hebben. Voor meer informatie klik hier.

Op de tweede plaats eindigde het stadhuis van Middelburg met 1747 stemmen en op de derde plaats het ook door Alberts en Van Huut ontworpen hoofdkantoor van de ING in Amsterdam met 1513 stemmen.
Het publiek had de keuze uit tien gebouwen die na een voorverkiezing als mooiste uit de bus waren gekomen. Het hoofdkantoor van Gasunie is vanaf de ingebruikname in 1994 een landmark in het Groninger landschap.
Architect Max van Huut, die het gebouw met zijn inmiddels overleden collega Ton Alberts ontwierp, vindt zoveel aanhang "fantastisch". "De bevolking heeft niets met blokkendozen. Wij proberen gevoel in een gebouw te leggen."

Bronnen: www.trouw.nl & www.gasunie.nl

Milieudefensie deed onderzoek naar de klimaatprestatie van Nederlandse banken. Volgens Milieudefensie kunnen andere banken een voorbeeld nemen aan de Triodos Bank. "De Nederlandse banken veroorzaken met hun investeringen drie keer zoveel CO2-uitstoot als heel Nederland in een jaar. De banken investeren 20 keer meer in klimaatschadelijke projecten zoals oliewinning en kolencentrales dan in klimaatvriendelijke, duurzame energie. ZEMBLA onderzocht hoe de vier grote Nederlandse banken (ABN AMRO, ING/Postbank, Fortis en Rabobank) hun geld investeren en constateerde dat zij allen in verband kunnen worden gebracht met clusterbommen- en landmijnenproducenten en een reeks van andere bedrijven die het niet nauw nemen met de mensenrechten, het milieu, de klimaatverandering of kinderarbeid. Dit in tegenstelling tot de Triodos Bank die alle spaar- en beleggingsgelden op een transparante, verantwoorde en duurzame manier belegt en investeert. De uitzending heeft veel belangstelling voor Triodos Bank opgeleverd als echt duurzaam alternatief, waar alle bankzaken inclusief een betaalrekening duurzaam te regelen zijn. Sinds de uitzending stromen de aanvragen voor betaal- en spaarrekeningen binnen. Milieudefensie heeft Triodos Bank als enige bank in Nederland het logo van de klimaatcampagne HIER toegekend. (www.nietmetmijngeld.nl)

Bronnen: www.triodos.nl, www.zembla.vara.nl

De opbrengst van de bundel komt ten goede aan het nieuwe dak van de Johanneskerk van de Christengemeente in Zutphen. De gedichtenbundel Uit zwart rijst rood is per e-mail te bestellen bij Sjaak Broekman of telefonisch 0575 - 529616. Prijs: �9 excl. verzendkosten. Voor meer informatie: Theo van Leeuwen, De Waarden 91, 7206 GB ZUTPHEN, tel. (0575)530065 en Lieuwe Zigterman, tel. (0575)491046.

De advocaat-generaal heeft het Hof geadviseerd het standpunt in te nemen dat individuele lidstaten niet vrij staat om nationale regelingen in het leven te roepen voor categorie�n van geneesmiddelen waarvoor op Europees niveau nog niets is geregeld. Met dit advies volgt de advocaat-generaal het standpunt van de Nederlandse overheid en de Europese commissie en gaat hij in tegen het standpunt van de antroposofische organisaties in Nederland en de Duitse regering. Opvallend is dat advocaat-generaal Bot in zijn overwegingen ook opmerkt dat de Richtlijn 2001/83/EG weliswaar volledige harmonisatie realiseert, maar dat dit niet betekent dat de harmonisatie definitief zou zijn.
De organisaties van pati�nten, artsen en producenten in de antroposofische gezondheidszorg beschouwen deze uitspraak als een duidelijk signaal aan de Europese Commissie om zich opnieuw met de onbevredigende situatie van de antroposofische geneesmiddelen te gaan bezig houden en zullen zich de komende tijd ook sterk maken om het thema opnieuw in Brussel op de politieke agenda te krijgen. De verwachting is dat het Europese Hof binnen enkele maanden tot een definitief oordeel zal komen, waarna de zaak weer wordt opgepakt door de Hoge Raad in Nederland. Totdat de gehele rechtsgang is doorlopen blijven de antroposofica in ieder geval in Nederland op de markt.
De antroposofische organisaties zetten zich al jaren in voor een specifieke registratieregeling. In Nederland maken circa 200.000 pati�nten gebruik van antroposofische gezondheidszorg en geneesmiddelen. Kijk voor meer informatie op www.antroposofica.nl.

De BD-Vereniging zet zich in voor het ontwikkelen en bekend maken van de biologisch-dynamische landbouw. Hierbij staan een duurzame toekomst van de aarde en de landbouw centraal. De BD-Vereniging ontvangt geen overheidssubsidies. Voor meer informatie over het feest op 2 juni zie onze agenda.

De initiatiefnemers van de nieuwe vakgroep richten zich op o.a. verplegers, artsen, priesters, uitvaartverzorgers en wakers die in hun werk ge�nspireerd (willen) worden vanuit de antroposofie. Het idee is dat leden van de vakgroep en belangstellenden uitwisselen, elkaar ondersteunen en dat zij samen tot verdieping komen door deelonderwerpen te bestuderen. In Zwitserland komt al twee keer per jaar een honderdtal mensen in groepen bijeen. In Nederland wil Stichting Aurora, die zorg aanbiedt in de fase rond het sterven, zich aansluiten bij de vakgroep. Samen met anderen wil Aurora een groep vormen die net als in Zwitserland twee keer per jaar bijeenkomt. De groep staat open voor iedereen. Wie belangstelling heeft, kan zich opgeven bij Stichting Aurora. Er moet ook nog een stuurgroep gevormd worden. Belangstellenden daarvoor kunnen zich eveneens opgeven bij Stichting Aurora, Bas Backerlaan 8, 7316 DW Apeldoorn, tel: 0627121517,
e-mail: secretariaat'@'aurora-stervenszorg.nl.

Dit staat in een overzicht dat de Allgemeine Anthroposofische Gesellschaft (AAG) rondstuurde. Het overzicht  biedt inzicht in de fluctuaties van de ledenbestanden in de verschillende landen. Eind vorig jaar sprong Duitsland er in grootte (nog steeds) uit met 16.677 leden. Nederland telde op dat moment 4311 leden. Op 1 april j.l. waren dat 1551 mannen en 2760 vrouwen. De leeftijdscategorie van 51 tot 60 jaar is onder de Nederlandse leden het sterkst vertegenwoordigd (1681); verder telt de AViN 83 leden in de leeftijdsgroep tot 27 jaar. Het aantal klassenleden groeide in Nederland van 1825 naar 1841. De kleinste vereniging zetelt in de Oekra�ne (7 leden), gevolgd door Griekenland met 8 leden.

Bron: Motief 107

Als voorzitter neemt Bert Vroon (59) het stokje over van Gerard Besten, voorzitter van het Oprichtingsbestuur van de NVAZ. Het Oprichtingsbestuur heeft de fusie tussen FAG en HPV tot stand gebracht. Er is een procedure gestart om te komen tot een definitief bestuur. Naar verwachting zal de Ledenraad van juni een besluit hierover nemen.
De leden van de NVAZ zijn de afzonderlijke semi- en intramurale zorginstellingen (verstandelijk gehandicaptenzorg, ouderenzorg, psychiatrie en verslavingszorg), de therapeutica, gezondheidscentra, en de diverse verenigingen voor beroepsbeoefenaren in de Antroposofische Gezondheidszorg. De NVAZ stimuleert, bevordert en schept voorwaarden voor ontwikkeling en kwaliteitsbevordering van de antroposofische gezondheidszorg.

De bedoeling is dat in juli van dit jaar ��n miljoen Europese handtekeningen zijn verzameld. De handtekeningenactie heeft als doel de antroposofische beweging, met al haar werkgebieden, een politieke stem te geven in de EU. Om (elektronisch) te tekenen of voor meer informatie kijkt u op de Nederlandse website van Eliant: www.eliant.nl.

Het sprookjesboek is bedoeld voor mensen die op zoek zijn naar de werkelijkheid achter de uiterlijke natuur. Het is een boek met rijke beelden, maar ook een boek waarover wat langer doorgedacht moet worden. In die zin is het (nog) niet bestemd voor kinderen. Fernand De Beer schreef toneelstukken, spreuken, gedichten, antroposofisch studiemateriaal. In zijn laatste levensjaren schreef hij deze zes sprookjes waarin hij al zijn kennis en wijsheid samenvat. De opbrengst van het boek komt ten goede aan het project �De Wilg�: de uitbouw van een beroepsgerichte middelbare Steinerschool.
Het sprookjesboek Er was eens... is uitsluitend verkrijgbaar door voorintekening. Stuur een bericht met uw naam en adres naar Herman Meyvis, Steinerschool De Es / De Wilg, Diksmuidelaan 227, 2600 Berchem, fax 03/218 56 82 of hermanmeyvis'@'hotmail.com. De bestelling is pas definitief na storting van 15 euro op rekeningnummer 063-4310266-09 van De Wilg (7B-project) te 2600 Berchem.
(Bron: RSA e-zine nr. 39 - 8 maart 2007)

Bij de oprichting van de Alliantie is een document opgesteld, een Charta, waaruit onderstaande informatie afkomstig is.

Doeleinden van de Alliantie
Menselijke waardigheid en individuele ontwikkeling zijn centrale waarden van de Europese cultuur en de Europese Unie. Meer dan 80 jaar hebben initiatieven, die werken vanuit de antroposofie van Rudolf Steiner tot de ontplooiing van die centrale waarden bijgedragen. Met name op het gebied van landbouw, pedagogie, heilpedagogie en geneeskunde zijn menswaardige levensvormen van hoge kwaliteit en wereldwijde uitstraling ontstaan. De Alliantie heeft zich ten doel gesteld dit alles voor de burgers van Europa wettelijk te garanderen en als bijdrage aan de inrichting van Europa verder te ontwikkelen.
Opdat in Europa de grondrechten en de mensenrechten niet ten nadele van zulke cultuurinitiatieven worden ingeperkt, moeten hiervoor nu de juiste wegen worden ingeslagen. Elke burger in Europa heeft het recht op individuele ontwikkeling, en dat betekent niet alleen de vrijheid van keuze, maar ook de mogelijkheid van keuze: Ouders moeten voor hun kinderen de onderwijsinstelling kunnen kiezen die verwant is aan hun pedagogische overtuiging. Iedereen moet voor zichzelf de medische verzorging en de soort voeding kunnen kiezen die met zijn levenswijze overeenkomt.
Hiervoor zijn wettelijke randvoorwaarden nodig, die de grote verscheidenheid van uitgangspunten voor een individuele levenswijze met de daarmee verbonden instellingen en ontwikkelingen, mogelijk maken en ondersteunen. Het pluralisme van de wetenschappelijke methoden en de vrijheid van onderzoek en onderwijs moeten bijvoorbeeld gewaarborgd zijn. Ook de vrijheid van beroepskeuze en de vrijheid van opleiding veronderstellen maatschappelijke pluraliteit.'

Het hele document, inclusief een blanco handtekeningenlijst, kunt u hier downloaden (pdf). Daarmee kunt u in uw eigen omgeving ook handtekeningen verzamelen! De bedoeling is dat zoveel mogelijk handtekeningen worden verzameld van mensen die op enigerlei wijze met antroposofische initiatieven in contact zijn: ouders van vrije scholen of heilpedagogische en sociaaltherapeutische instellingen, consumenten van BD-landbouwproducten, pati�nten en cli�nten van de antroposofisch-medische zorg,  biografische consulenten, kunstenaars, etc.

Omwille van haar uitstekende personeelsbeleid kreeg de GLS-bank uit handen van Wolfgang Clement, Bundeswirtschaftminister, de oorkonde �top job�. De GLS-bank zal in 2007 bijna 200 mensen te werk stellen. Ook economisch gaat het goed met de bank. Het afgelopen jaar realiseerde de bank een recordgroei van 19 procent. Het zakencijfer van de bank steeg naar meer dan 666 miljoen euro. Dat betekent dat de GLS-bank in vijf jaar tijd drie keer zo groot is geworden. �Mensen willen niet alleen gezond eten en kleden, maar willen ook hun geld zinvol en duurzaam beleggen,� zegt GLS-woordvoerder Christof L�tzel.

Bron: Rudolf Steiner Academie, E-zine nr. 38 �  9 februari 2007

Volgens het regeerakkoord zal de komende jaren grote nadruk liggen op �het stimuleren van innovaties en investeringen in diervriendelijke houderijsystemen en van de consumentenvraag naar diervriendelijke en duurzame producten.� Biologica vat dit op als veelbetekenende signalen dat de nieuwe regering � net als op energieterrein � de ambitie heeft om ook qua landbouw een inhaalslag te maken. Dat biedt nieuwe perspectieven voor een grote groep agrari�rs om om te schakelen naar biologische bedrijfsvoering. Voor meer informatie kijk bij het nieuws op de website van Biologica.

Het debat werd begin februari georganiseerd door FNV Bondgenoten en het CAMnetwerk (Complementary and Alternative Medicine), waarbij ook Antroposana is aangesloten. Vertegenwoordigers van onder andere Menzis, het College voor Zorgverzekeringen, het Ministerie van VWS, Univ�, de Nederlandse Pati�nten en Consumenten Federatie en enkele tweede kamerleden namen deel aan het debat. De heer Nijhoff, woordvoerder van Menzis, gaf aan dat Menzis overtuigd is van de kosteneffectiviteit van complementaire geneeswijzen. Menzis deed onderzoek naar de kosteneffectiviteit binnen de antroposofische gezondheidszorg in Groningen. Daar kwamen veelbelovende resultaten uit naar voren. Menzis is van plan verder onderzoek te doen naar de kosteneffectiviteit van andere vormen van toegepaste complementaire geneeswijzen zoals homeopathie.
Aan het eind van het debat werd een poll gehouden onder de ruim 70 deelnemers. De vraag of complementarie geneeswijzen in het basispakket thuishoren, beantwoordde 85% van de deelnemers met een �ja�.
Voor meer nieuws over het debat kijk onder het kopje �actueel� op de website van Antroposana.

Doelgroep is iedereen die ge�nteresseerd is in antroposofie. Voorkennis is niet nodig. De reis vindt plaats tijdens de Paasdagen, van 5 april - 9 april. Kijk op de website van Boreas Reizen voor meer informatie. Of bel : 0343 - 412477 

De bedoeling is dat in juli van dit jaar ��n miljoen Europese handtekeningen zijn verzameld. De handtekeningenactie heeft als doel de antroposofische beweging, met al haar werkgebieden, een politieke stem te geven in de EU. (Bron: www.nna-news.org Voor het volledige bericht klik hier)
Wilt u ook tekenen of meer informatie klik hier.
Voor meer nieuws kijkt u op de website van ELIANT.

Ook andere vrijescholen voor voortgezet onderwijs scoren goed. De Vereniging van vrijescholen is hier blij mee, maar is - net als andere vernieuwingsscholen - geen voorstander van vergelijkingen van resultaten van scholen, omdat daarmee geen recht wordt gedaan aan verschillen tussen scholen en aan verschillen tussen leerlingen. Doel van het vrijeschoolonderwijs is vooral om leerlingen te helpen bij 'worden wie je bent'. Individuele ontplooiing gaat het beste "in een kunstzinnige en creatieve omgeving, rekening houdend met leeftijd- en ontwikkelingsfase", aldus de Vereniging. "Deze andere kwaliteit van het vrijeschoolonderwijs vraagt om andere criteria en andere vormen van beoordeling. Die blijkt niet uit gemiddelde scores, maar uit de leerling zelf."

bron: website Vereniging van vrijescholen

Martin �imek vraagt zich o.a. af hoe wetenschap en re�ncarnatie zich met elkaar laten verenigen, maar gaat ook in op de meer intieme ervaringen van Verbrugh met het overlijden van zijn 37-jarige dochter en de baby die zij achterliet. Het indringende gesprek is te beluisteren (en te downloaden als MP3) via de website van de RVU.

De verkoop van biologische voedingsmiddelen stijgt twee keer zo snel als de totale markt. Ook het aantal biologische bedrijven blijft stijgen.
(Bron: Motief 102)

Voor de zesde achtereenvolgende keer organiseerden de klassenlezers samen met een aantal klassenleden afgelopen weekend de conferentie "De Grondsteen, de Grondsteenspreuk en de ritmen."  Op vrijdagavond opende voorzitter Ron Dunselman de bijeenkomst. Aansluitend was er een performance door het Grondsteentheater, een groep jonge leden die samen met Zegert de Zeeuw had gewerkt aan dilemma�s die ontstaan als je een initiatief wilt nemen of hebt genomen. Naast de werkgroepen op vrijdag en zaterdag vonden er ook euritmische uitbeeldingen van het vierde deel van de Grondsteenspreuk plaats, waarvoor Rudolf Steiner in April 1924 de choreografie had gegeven.

In gesprek met Lex Bohlmeijer legt Jana Loose uit op welke manier het begrip ma�at, wat staat voor het goede, het ware, het schone, de basis is voor een leven na de dood en zet ze uiteen waarom in de Oudegyptische cultuur de wortels liggen van de westerse beschaving. Klik hier om de uitzending te beluisteren via de website van de NCRV.

In Nederland heeft Teichmann drie zomerconferentieweken in Driebergen op zijn naam staan: in 1997 over de ontwikkeling van cultuur en het menselijk bewustzijn, in 1999 over de bronnen van kunst en cultuur en in 2004 over de verbinding tussen bron en actualiteit, bedoeld voor mensen die vanuit een antroposofische inspiratie werkzaam zijn in maatschappelijke instellingen. Dit waren drukbezochte zomerconferenties die bij de deelnemers diepe indruk achterlieten.
Ook op publicitair gebied liet hij zich niet onbetuigd. Hij heeft een omvangrijk Duitstalig oeuvre op zijn naam staan, waarin hij onder meer oude culturen tot leven probeerde te wekken. Zijn bijzondere belangstelling betrof de oude mysteri�n. (...) In het Nederlands is in boekvorm van Frank Teichmann alleen �Het ontstaan van de Antroposofische Vereniging in het licht van de mysteri�n� verschenen.

Bron: Michel Gastkemper op http://antrovista.com in de rubriek 'AntroBoulevard'.
Voor het volledige bericht klik hier en vervolgens op de button 'AntroBoulevard' rechts boven.

Cees Zwart vertelt hoe deugden en ondeugden beleefd werden in de Klassieke Griekse Tijd, in het middeleeuwse Europese Christendom en daarna in de Nieuwe Tijd. Maar hij kijkt ook vooruit. Hij gebruikt de lessen van de geschiedenis om vaste grond onder de voeten te krijgen wanneer we het hebben over �herstel van waarden en normen�. Zijn stelling is dat we vandaag de overgang meemaken van een �ethiek van de rationaliteit� naar een �ethiek van de zingeving�. De belangrijkste kernwaarden, die hierbij horen zijn: respect, gelijkmoedigheid en toewijding. Informatie en bestellen via de website.

Het lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg richt zich op het stimuleren, ondersteunen en verder ontwikkelen van onderzoek ten behoeve van het handelen van antroposofisch ge�nspireerde beroepsbeoefenaren in de verschillende gebieden van gezondheidszorg en welzijn. Het accent ligt op het adviseren over en het inzetten van geschikte onderzoeksmethoden om inzicht te bieden in het handelen en dit te verantwoorden in dialoog met geldende wetenschapsopvattingen. Het lectoraat heeft een stimulerende rol in het verder ontwikkelen van het kennisgebied antroposofische gezondheidszorg. In het kader van het lectoraat zal een kenniskring  worden ingericht met leden afkomstig uit de beroepspraktijk van de antroposofische gezondheidszorg en uit het hoger onderwijs. Het lectoraat wordt gefinancierd door een aantal organisaties en fondsen uit het antroposofische veld en de Hogeschool Leiden.

An Mehlgarten (1949) is een alleenstaande oma, die op haar 47e te horen krijgt dat haar pasgeboren kleinkind Roos lijdt aan een ongeneeslijke ziekte en niet oud zal worden. In de vijfenhalf jaar dat Roos te leven heeft, is Mehlgarten nauw bij dat leven van haar kleinkind betrokken. Parallel daaraan vindt een zoektocht plaats naar de zingeving van dit zware lot. Mehlgarten vindt antwoorden bij de antroposofie volgens de opvattingen van Rudolf Steiner, waarmee ze al voor de geboorte van Roos in aanraking was gekomen.
Naast veel bespiegelingen over deze zingeving is het boek het verhaal van een diep bewogen grootmoeder, die met respect voor de ouders en de zus van Roos haar eigen verdriet en rouw openhartig onder woorden brengt en zo een steun kan zijn voor grootouders die met eenzelfde lot worden geconfronteerd.
Daarnaast bevat het boek praktische tips voor een kinderbegrafenis of -crematie en een uitgebreide duiding van de ziekte cardiomyopathie, een tot nu toe vrij onbekende ongeneeslijke hartspierziekte, waaraan niet alleen Roos, maar meerdere familieleden blijken te lijden.
Meer informatie over het boek kunt u vinden op de website van De Hemelpoort.

Auteur: An Mehlgarten
Titel: De hemelpoort op een kier. Over het korte leven van mijn kleinkind Roos
Uitgeverij Christofoor
ISBN: 9062388183
Prijs: � 19,90

In vergelijking met het onderzoek "God in Nederland" uit 1996 is het geloof in een leven na de dood iets afgenomen (van 45% naar 40%). Het aantal respondenten dat 'nee' antwoordde, is iets gedaald (van 33% naar 29%). De twijfelaars zijn daarentegen fors gestegen (van 22% naar 31%). De vraag 'wat houdt dat leven na de dood in?' beantwoordde 8% van de respondenten met 're�ncarnatie'. Voor de volledige resultaten van het onderzoek klik hier (Bron: KASKI/RKK Kruispunt)
De Antroposofische Vereniging in Nederland organiseert op zaterdag 11 november een conferentie over pre- en postexistentie. Aanmelding kan uitsluitend nog aan de zaal. Voor het programma klik hier. Voor een overzicht van de werkgroepen die nog open zijn voor inschrijving kijkt u in onze agenda.

Een deel van de werkgroepen is reeds volgeboekt. Voor een overzicht van de werkgroepen die nog open zijn voor inschrijving kijkt u in onze agenda. De conferentie wordt georganiseerd door de Antroposofische Vereniging in Nederland in samenwerking met de Stichting Merkawah en de Stichting Bezinnning Orgaandonatie. Voor het volledige programma klik hier.

Naar aanleiding van het interview met Christine Gruwez in het septembernummer van Motief kwam vanuit lezers de vraag waar en wanneer Gruwez lezingen geeft in Nederland. Dit najaar vinden er bijeenkomsten plaats in Zutphen, 's Hertogenbosch, Woudenberg en Haarlem. Alleen in Zutphen en 's Hertogenbosch is nog een aantal plaatsen vrij. Voor meer informatie kijkt u in onze agenda.
Christine Gruwez begeleidt ook verscheidene internationale reizen. Kijk voor meer informatie op de website van Brandaan Reizen.

Een bestellijst kan worden opgevraagd bij Sekem Vertriebs GmbH in Berlijn, tel: 0040 306176937. Bestellen kan op hetzelfde telefoonnummer of via internet.
Eerder dit jaar, in mei, organiseerde Vriendenkring Sekem in Antropia een conferentie over Sekem. Te gast was onder andere dr. Ibrahim Abouleish, initiatiefnemer van Sekem. Sekem bestaat bijna 30 jaar en is inmiddels een wereldwijd begrip. Het biologisch-dynnamische landbouwbedrijf laat zien hoe in een islamitisch land met de inzichten vanuit de antroposofie op een vruchtbare manier het land kan worden bebouwd en hoe een duurzame onderneming kan worden gevestigd. In 2003 ontving Ibrahim Abouleish voor zijn inzet voor duurzame ontwikkeling de Right Livelihood Award, oftewel de "Alternatieve Nobelprijs."
Meer informatie vindt u op de site van Sekem in Egypte of van de Vriendenkring Sekem in Nederland.

Van Mansvelt is initiatiefnemer van de conferentie "Ervaringen met onze pre- en postexistentie"  die op 11 november plaatsvindt in Amsterdam. Rinus van Warven interviewde hem in het levensbeschouwelijke radioprogramma Tendens. Om het interview direct te beluisteren klik hier.

De conferentie wordt georganiseerd door de Antroposofische Vereniging in Nederland in samenwerking met Stichting Merkawah en de Stichting Bezinning Orgaandonatie. Het bestaan van meerdere levens, voor onze geboorte en na onze dood, is een intrigerende gedachte. Anders dan vroeger durven mensen daarover vandaag de dag hardop te denken. Eigen waarnemingen, inzichten en vragen over de mens als geestelijk wezen zijn steeds vaker onderwerp voor persoonlijk of openbaar gesprek. Traditionele paden worden verlaten om eigen ervaringen en die van anderen te onderzoeken en te delen. Bijna doodervaringen (BDE�s), ontmoetingen met engelen, Christus-ervaringen en raadselachtige beelden uit vorige levens, maken deel uit van onderzoek en debat. Zo is gebleken dat momenteel meer dan de helft van de Nederlandse bevolking het idee van re�ncarnatie aannemelijk vindt.
De conferentie is bedoeld voor mensen met eigen ervaringen op dit gebied, voor ge�nteresseerden en voor professionals die met vragen rond grenservaringen in aanraking komen, zoals therapeuten, geestelijk verzorgers en stervensbegeleiders.
Voor meer informatie, zie de agenda.

Hogeschool Leiden (HL) kent twee antroposofisch ge�nspireerde opleidingen: de opleiding Kunstzinnige Therapie en de antroposofische differentiatie in de opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening. De opleidingen maken deel uit van het cluster Zorg en Welzijn. Beleid van dit cluster is om de komende vijf jaar het kennisgebied Antroposofische Gezondheidszorg te ontwikkelen. Het lectoraat Antroposofische Gezondheidszorg krijgt daarin een stimulerende rol. Hogeschool Leiden is nog op zoek naar mogelijke kandidaten voor de functie van Lector. Solliciteren kan tot 11 oktober 2006. Klik hier voor de meer informatie.

De Sterren- en Planetenkalender is een jaarlijkse uitgave van Stichting "Een Klaar Zicht" en biedt voor elke maand drie hemelkaarten met fraai getekende Dierenriembeelden. De gestaltes van de Dierenriem zijn een grote hulp bij het herkennen van de stand van de sterrenbeelden. Ook de meest heldere lichten aan de hemel (de planeten Venus, Jupiter en soms ook Mars, Saturnus en Mercurius) zijn op de kaarten direct te herkennen. Elke planeet heeft zijn eigen kleur. In het kalendrium is te zien op welke dagen de maan bij een bepaalde planeet staat. De Sterren- en Planentenkalender is verkrijgbaar in de boekhandel en bij planetaria, natuurvoedingswinkels, reiswinkels. De kalender is bovendien rechtstreeks te bestellen bij drukkerij Kerckebosch in Zeist.

Sterren- en Planetenkalender 2007
Ontwerp: Liesbeth Bisterbosch
Uitgever: Stichting "Een Klaar Zicht"
ISBN:  90 6720 407 2
Prijs: � 16.-

Het is een inleidend boek dat de lezer op een originele manier kennis laat maken met antroposofie. In elk hoofdstuk legt auteur Henk van Oort een verband tussen alledaagse zaken en het antroposofisch mens- en wereldbeeld. Degene die op zoek is naar achtergronden van het verschijnsel mens en naar de plaats van de mens in de schepping, leest in dit boek boeiende verbanden. In begrijpelijke taal legt Van Oort begrippen uit als etherlichaam en astraallichaam. Ook de relatie mens-dier en de onderlingen verbanden tussen lichaam, ziel en geest komen aan bod.

Henk van Oort
Antroposofie. Een kennismaking
Vrij Geestesleven
ISBN 90 6038 378 8
Prijs � 16,50

In de hier bijeengebrachte toespraken spreekt Rudolf Steiner met jonge mensen over allerhande thema's: de verhouding tot de natuur en de geestelijke wereld, tot de oudere generatie en de instituten in de maatschappij, tot het beroepsleven en de studie, tot zichzelf en het eigen enthousiasme en idealisme. Vraagstukken die jongeren ook vandaag de dag nog steeds bezig houden. �In deze drie toespraken voor jongeren zien we hoe Rudolf Steiner direct tot jonge mensen spreekt; hij spreekt beeldender dan anders en zijn taal is vol vuur en enthousiasme. Hij slaagt erin om op een warme toon en met vertrouwen in zijn publiek serieuze thema�s aan te snijden. Als we deze drie toespraken lezen en bestuderen, kunnen we dichter bij Steiners jongerenimpuls komen.� (Uit het voorwoord van Elizabeth Wirsching)

Rudolf Steiner, Om iets te kunnen zien moet je een hart hebben. Drie toespraken voor jongeren.
Vrij Geestesleven
ISBN: 9060383206
Prijs: � 12.50

Het bestaan van meerdere levens, voor onze geboorte en na onze dood, is een intrigerende gedachte. Anders dan vroeger durven mensen daarover vandaag de dag hardop te denken. Eigen waarnemingen, inzichten en vragen over de mens als geestelijk wezen zijn steeds vaker onderwerp voor persoonlijk of openbaar gesprek.
Traditionele paden worden verlaten om eigen ervaringen en die van anderen te onderzoeken en te delen. Bijna doodervaringen (BDE�s), ontmoetingen met engelen, Christus-ervaringen en raadselachtige beelden uit vorige levens, maken deel uit van onderzoek en debat. Zo is gebleken dat momenteel meer dan de helft van de Nederlandse bevolking het idee van re�ncarnatie aannemelijk vindt.
De conferentie is bedoeld voor mensen met eigen ervaringen op dit gebied, voor ge�nteresseerden en voor professionals die met vragen rond grenservaringen in aanraking komen, zoals therapeuten, geestelijk verzorgers en stervensbegeleiders.

Voor meer informatie, zie de agenda.

Veel archiefmateriaal is boven water gekomen, maar er ontbreekt ook nog veel. De werkgroep zoekt verslagen van de voorstelling op zondagmiddag 13 april 1919 in het gebouw van de Haagsche Antroposofische Vereniging (Ieplaan 85) in Den Haag. En foto's, programmaboekjes en wat dies meer zij uit de periode 1919 tot 1960. In Belgie vond de eerste euritmievoorstelling plaats op 2 maart 1936 in Antwerpen. Wie was er bij en kan erover vertellen? En wie was de eerste euritmist(e) in Belgie? Alle informatie is welkom.

Reacties: klik hier.

Niet alleen een uitkomst voor slechtzienden, maar ook voor bijvoorbeeld automobilisten die tijdens de rit of in de file graag artikelen uit Motief horen. Motief of cassette kost 2,50 Euro per nummer en wordt toegestuurd op twee cassettebandjes van elk negentig minuten. De verzending is gratis, evenals de retourzending.

De werkgroep leent en verkoopt ook ingesproken boeken (Nederlands en/of Duits) en spreekt op verzoek ook boeken en artikelen in.

Wilt U de werkgroep steunen? Er is dringend behoefte aan opname-apparatuur zoals de Philipscassetterecorder AQ6455. Ria over de Linden en Elisabeth Van Cruijsen (tel.nrs. worden vermeld in Motiefnr. 98, blz. 14).

Hij aanvaardde hiermee officieel het ambt van hoogleraar ethiek in het kader van de Bernard Lievegoed leerstoel voor �ethische aspecten van zorg en hulpverlening vanuit de antroposofie�. De Bernard Lievegoed leerstoel wordt de komende vijf jaar gefinancierd door het Heilpedagogisch Verbond. Hans Reinders zal gedurende deze tijd worden bijgestaan door twee wetenschappelijk medewerkers: Pim Blomaard als filosoof en Saskia de Graaff als orthopedagoge.

In zijn oratie ging Reinders uit van de definitie van professionaliteit die Bernard Lievegoed gaf in zijn boek �Organisaties in ontwikkeling�: het vermogen om drie noodzakelijke dimensies van het beroep te integreren, namelijk techniek, visie en basishouding. Hierbij aansluitend stelde hij �dat de logica van vraagsturing en marktwerking dit integrerende vermogen ondermijnt omdat het de tendens in zich heeft professionaliteit te reduceren tot een technische competentie�. Met voorbeelden uit de praktijk van antroposofische en christelijke organisaties illustreerde hij wat die logica betekent voor professionaliteit en identiteit in bijzondere instellingen. Maar hij noemde het ook een wijd verbreid maatschappelijk probleem. De professional wordt gecorrumpeerd als hij zich puur laat inzetten als een instrument om beleid van anderen uit te voeren. Veel bedrijfsmatige benaderingen stellen externe waarden boven interne waarden. Het gevolg is dat �professionals zich steeds minder verantwoordelijk voor hun vak voelen, eenvoudig omdat ze steeds minder ruimte hebben om dat vak ook daadwerkelijk uit te oefenen�. Professionele waarden van het primaire zorgproces staan constant onder druk van extrinsieke waarden die worden gerealiseerd in het secundaire proces van beleid en strategie.
Daartegenover stelde Reinders dat je niet corrumpeerbaar bent, wanneer je weet wie je bent en waar je voor staat, en je dit niet tot inzet maakt van een berekening van wat je dat oplevert. Hij zou graag zien dat mensen serieus worden genomen die hun werk als professionals naar eer en geweten verrichten en daarin de zin van dat werk ervaren. Kortom, mensen die de praktijk van hun vak niet prijsgeven aan de druk van geld, status en macht. Geld verdienen is niet verkeerd, als er maar een interne relatie is tussen middelen en doeleinden.

Reinders kon zijn universitaire toehoorders geruststellen die nu vreesden dat hij bekeerd was tot de antroposofie. Dat was niet het geval, hij is als altijd nog steeds van gereformeerde huize. Maar wel sprak hij zijn grote waardering uit voor het vertrouwen dat het Heilpedagogisch Verbond in hem stelde om met loyale betrokkenheid en niet te vergeten,  scherpzinnigheid en kritische zin de goede vragen te stellen. �Er is in het praktische denken over zorg aan mensen met een beperking een overeenstemming gebleken, die het alleszins de moeite waard maakt om de krachten te bundelen. Antroposofische zorginstellingen voegen iets toe wat je op andere plaatsen in de zorg niet zo snel tegenkomt, daar ben ik vrij zeker van. Aan de Bernard Lievegoed leerstoel de taak te onderzoeken wat dat bijzondere is, waar het op berust en onder welke condities het kan gedijen.�

De tekst van �De gekantelde organisatie� is uitgegeven als Raat nummer 14, verkrijgbaar bij het Heilpedagogisch Verbond, e-mail klik hier, (prijs � 5,50).

Onder de titel �Over zorg voor leerlingen� (Special Educational Needs � �SEN�) presenteerden op 7 april jl. dr. Chris Lee en dr. David Parker, beiden van de universiteit van Plymouth, met verve hun plannen en idee�n over deze masteropleiding. Annemieke van der Horst en Monique de Hoop, die beiden een academische tutor-opleiding volgden in Plymouth, spraken over de opzet van de modules van deze opleiding. Het is de bedoeling dat die in deeltijd op vrijdagen zullen worden verzorgd. De opzet van de masteropleiding is om voor het vrijeschool onderwijs internationaal onderzoek en samenwerking  te bevorderen en een wetenschappelijke houding te ontwikkelen.

Behalve gewone lesmodules zullen onderwerpen aan bod komen als het antroposofische mensbeeld en specifieke leerproblemen. Bovendien zijn zelfstandige modules opgenomen die zijn bedoeld om onderzoek in eigen werk te doen.
Men behaalt de titel van Master of Arts (Education) wanneer vier modules, ieder met een assignment (werkstuk), succesvol zijn afgewerkt en het geheel is afgerond met een dissertatie. De �Master SEN� geeft de bevoegdheid om in het Hoger Pedagogisch Onderwijs op eerste-graads-niveau onderwijs te verzorgen. Het geheel kan in twee � drie jaar worden afgerond en geeft een universitaire, internationaal erkende mastertitel.
De reacties op de bijeenkomst zijn positief. Veertien mensen meldden zich aan als student en anderen hebben informatie aangevraagd. Het lijkt erop dat dit nieuwe project in september kan beginnen.

In Das Goetheanum nr. 4 spreken Michaela Gl�ckler, Stefan Langhammer en Christof Wiechert over de Kolisko-conferentie. Meer info: klik hier .

• secretari�le ondersteuning van de directeur
• assistentie bij de organisatie van conferenties en cursussen

• ervaring met secretariaatswerk (Word, Excel)
• zelfstandige werkhouding
• sociale vaardigheden
• interesse in antroposofie

Er is een programma gemaakt waarbij gekozen kan worden uit verschillende accenten: professionele zang, algemene cursus zang, zang voor muziekleerkrachten op school, koorzang en zangtherapie (ook voor muziekleerkrachten).
Co�rdinator van de opleiding is de heer Heinz B�hler (zanger, pianist, muziek- en zangleerkracht, zangtherapeut, dirigent en componist. Er wordt samengewerkt met de Sektion f�r Redende und Musizierende K�nste van het Goetheanum in Dornach.

Voor meer informatie: Heinz B�hler, e-mail: klik hier.

Bij de stichting van de eerste Waldorfschule in Stuttgart, ging Fritz von Bothmer (leraar bewegingsonderwijs) de uitdaging aan om het bewegingsonderwijs fundamenteel te vernieuwen. Met aanwijzingen van Rudolf Steiner zocht hij naar vormen die aansloten bij de ontwikkeling van de mens en die die ontwikkeling konden ondersteunen. Door zijn onderzoek kreeg hij een dieper inzicht in hoe de ruimtelijke krachten rond en door het menselijk lichaam heen werken en kon hij speciale oefeningen samenstellen waarin de mens centraal staat.

De Bothmer gymnastiek is gebaseerd op de ontwikkelingsfasen van de mens. De mens neemt in fasen bezit van zijn lichaam in fysieke, emotionele en cognitieve zin. Van de spartelende baby, via de kruipende peuter, naar de gericht handelende mens. De Bothmer oefeningen begeleiden het opgroeiende kind door de verschillende ruimtelijke ontwikkelingsfasen. In iedere fase laat de Bothmer gymnastiek de mens zijn nieuwe mogelijkheden ontdekken en leert ze te gebruiken.

De 4 jarige part-time opleiding bestaat al 10 jaar in Engeland (Forest Row) en Hongarije (Boedapest). Part-time betekent 10 weekenden (vrijdagavond tot zondagmiddag) per jaar intensieve training en scholing, waarnaast van de deelnemers een stuk zelfstudie/bewegingsstudie wordt gevraagd.
De weekenden vinden plaats in de gymzaal en andere ruimten van het Zonnehuis Veldheim Stenia te Zeist. Voor eventuele overnachtingen wordt er nog een plek gezocht.

Voor meer informatie en aanmelding:
Secretariaat Barbara ter Beek, E-mail: klik hier, of telefonisch via Pauline Tillmans, 043 - 3619329.

Vanuit Uitgeverij Pentagon is nu het initiatief gestart tot zo�n leesgroep op het net. Om te beginnen over het boek Rudolf Steiner. De mens als klankharmonie van het scheppende wereldwoord. Op 11 maart lanceren we deze leesgroep tijdens de �dag van Pentagon�. Op deze dag wordt bovendien de nieuwe vertaling gepresenteerd van Rudolf Steiner, de volkeren van Europa (de Volkszielencyclus).
Info: www.uitgeverijpentagon.nl.

Er is grote belangstelling voor: al 10.000 keer werd er een informatiepakket over de nieuwe verzekering aangevraagd.
Enkele concrete afspraken voor het verzekeringspakket � basisverzekering plus een aanvullend pakket voor antroposofische- en andere complementaire zorg (waaronder homeopathie, natuurgeneeskunde en acupunctuur) � zijn:

* het ontbreken van medische selectie voor de aanvullende verzekeringen;
* vergoeding van alle antroposofisch/complementaire therapie�n � waaronder ook geneesmiddelen � mits door een arts voorgeschreven en uitgeoefend door een lid van een wettelijk erkende beroepsvereniging;
* geen maximale vergoeding per therapie, maar een per aanvullende verzekering gelimiteerd bedrag waarbinnen arts en pati�nt samen beslissen over de inzet van zorgvormen die het beste resultaat bieden.

Premie
Met de tien procent korting die door de collectieve verzekering is geregeld bedraagt de nominale premie voor de basisverzekering 83,54 Euro per volwassene per maand, zonder eigen risico. Hierbij kom je op een jaarpremie van 1.000,48 Euro. Daarbij kun je nog kiezen voor een eigen risico tussen 0 en 500 Euro. Voor de drie aanvullende pakketten (AV Basis, Uitgebreid en Optimaal) geldt een korting van 5,5% op de premie, wat de premies hiervan per maand respectievelijk 15,95 Euro, 29,95 Euro en 47,50 Euro maakt.
Informatie: www.antroposana.nl.

Om over te stappen op de nieuwe verzekering moet men dit voor 1 maart bij de Amersfoortse Verzekeringen melden. De verzekering gaat dan in met terugwerkende kracht per 1 januari 2006.

De Hoge Raad vraagt van het Europese Hof van Justitie duidelijkheid over de mogelijkheid van een nationale registratie voor antroposofische geneesmiddelen op niet-homeopathische basis binnen de bestaande Europese richtlijnen. Wegens gebrek aan duidelijkheid hierover wil de Raad thans geen uitspraak doen in een cassatieverzoek van de Staat tegen een vonnis van het Gerechtshof Den Haag.

De organisaties van pati�nten, artsen en farmaceuten in de antroposofische gezondheidszorg, verenigd in de Federatie Antroposofische Gezondheidszorg (FAG), zijn al tweemaal door de rechter (Rechtbank en Gerechtshof) in het gelijk gesteld bij hun verweer tegen een tijdelijk marktverbod op antroposofica, in afwachting van de uitkomst van een lopende bodemprocedure. In tegenstelling tot de minister van VWS menen zij dat de Europese geneesmiddelenrichtlijn wel ruimte laat voor nationale regelgeving en voor de registratie, productie en toepassing van antroposofica.

Bron: Persbericht Federatie Antroposofische Gezondheidszorg
Meer informatie op www.antroposofica.nl

Op deze conferentie staat Sekem (Egypte) centraal. De heer Dr. Ibrahim Abouleish, grondlegger van Sekem, is de eerste hoofdspreker. Daarnaast zal mevrouw Christine Gruwez (Belgi�) spreken over de dynamiek in de ontmoeting tussen Oost en West.
Op deze dag worden een aantal gespreksgroepen georganiseerd.
Begin maart verschijnen de folders met een opgaveformulier.

Inlichtingen:
De Vriendenkring Sekem, Postbus 773, 6800 AT Arnhem.
Telefoon: 070 3062640 of 026 4431544.

http://www.goetheanum.org/fileadmin/wochenschrift/awe/W200509.pdf

Op de grote tentoonstelling �Jacoba van Heemskerck� dit najaar in het Gemeentemuseum Den Haag (van 27 augustus � 21 november) krijgt het gerestaureerde werk een bijzondere plaats. Het vult dan een belangrijke lacune in de kunsthistorische visie op het werk van Jacoba van Heemskerck en de spirituele achtergrond ervan. Het volledige werk bestaat uit negen ramen, 47 m2 in totaal. Het stelt zeilschepen voor in een suggestief lijnenspel van menselijke constructies, gebouwen en landschappen. Drie van deze ramen worden thans gerestaureerd. Zij vormen het centrale middendeel van de compositie met de tegemoetkomende zeilschepen als symbool voor de zoekende mens.

Jacoba van Heemskerck is vooral bekend vanwege haar schilderijen en grafiek. Daarmee leverde zij in de jaren tussen 1910 en 1920 een belangrijke bijdrage aan de moderne kunst, samen met kunstenaars als Kandinsky en Mondriaan. Waar Mondriaan aan de strakke lijn en het monochrome vlak de voorkeur gaf als beeldtaal, daar koos Jacoba vanuit haar intu�tie meer voor meanderende lijnen en een open, beweeglijke vormentaal. Dat het haar daarbij vooral te doen was om een articulatie van de spirituele kanten van de kleur en pas in tweede instantie om vorm en compositie is ook bekend. Zij wilde weergeven wat de natuur niet als landschap, maar als geestelijke waarheid, in lijnen en kleuren geeft.

De tentoonstelling in het GM is samengesteld door conservator Hans Jansen en kunsthistorica Jacqueline van Paaschen en is mede gebaseerd op nieuw onderzoek van laatstgenoemde. Daarin wordt dieper dan voorheen ingegaan op de antroposofische achtergronden van Jacoba�s werk. Zo is nu pas bekend geworden dat Jacoba van Heemskerck zich vanaf 1916 ging toeleggen op een techniek die het haar mogelijk zou kunnen maken om directer met kleur en vooral met licht om te gaan. Geheel in lijn met de kleuronderzoeken die zij deed met Willem Zeylmans van Emmichoven ging zij experimenteren met glas-in-lood en brandschildering. Goethes kleurenleer, die zich vooral richt op het licht en niet op de kleur als drager van het levende, kreeg zo in de glasramen van Jacoba van Heemskerck een vrijwel perfecte manifestatie.

In de jaren rond 1920 bereikte Jacoba van Heemskerck in de techniek van het brandschilderen en het glas-in-lood een bijzonder niveau. Omdat zij weinig ramen ge�xposeerd had en als vrouwelijke kunstenaar sowieso als minder belangrijk werd gekwalificeerd raakte dit bijzondere aspect van het werk van Van Heemskerck op de achtergrond. In museale collecties werden haar schilderijen en grafiek wel op waarde geschat, de glas-in-lood werken kregen geen enkele aandacht.

Zie ook de website van het Gemeentemuseum.

De Vrije Academie voor Kunsthistorisch Onderwijs verzorgt in het Gemeentemuseum Den Haag twee keer een lezing over Jacoba van Heemskerck: op zondag 25 september en op zondag 30 oktober, beide dagen van 14.00 tot 15.00 uur. Prijs Euro 9,50, excl. entree tot het museum en de expositie, gratis met Museumkaart).

Na nu ruim 80 jaar sinds deze gebeurtenis, wil het Rudolf Steiner Archief samen met het Archief aan het Goetheanum, het Albert-Steffen-Archief in Dornach en met ondersteuning van het Ita Wegman Archief in Arlesheim, proberen om tot een exacte weergave te komen van de toenmalige gebeurtenissen rond de brand. Sindsdien zijn vele herinneringen aan de toenmalige tijd uitgegeven. Veel documenten uit andere archieven zijn toegankelijk geworden.
Om geen enkel gegeven te missen of over het hoofd te zien, zouden wij heel dankbaar zijn voor verwijzingen over dit onderwerp. Er zijn ook zeker nog verdere herinneringen, berichten, brieven of mondelinge overleveringen, die nog niet algemeen bekend zijn.
In de voordracht die Rudolf Steiner op 23 januari 1921 in Dornach heeft gehouden (in GA 203 'Die Verantwortung des Menschen f�r die Weltentwickelung) gaat hij vooral in op een branddreiging, die door de astrologe Elsbeth Ebertin gepubliceerd is in �Ein Blick in die Zukunft�, Freiburg im Breisgau 1921. Oorspronkelijk was dit artikel gepubliceerd in het tijdschrift �Leuchtturm�, uitgegeven door Karl Rohm in Lorch-W�rttemberg. Ook voor aanwijzingen in die richting houden we ons aanbevolen!

Inzendingen graag aan: Rudolf Steiner Archiv, G�nter Aschoff, Postfach 135, CH 4143 Dornach.

• een proefabonnement van 4 weken
• een jaarabonnement voor 76 euro
• een halfjaar abonnement voor 44 euro
• een kwartaalabonnement voor 24 euro.

Driebergen, 21 april 2005 - Pati�nten van antroposofische huisartsen zijn in hoge mate tevreden over hun behandeling en de aanvullende geneesmiddelen en therapie�n die daarbij worden ingezet. Meer dan 90% van hen vindt dat deze artsen de behandeling op een effectieve manier aanpakken, hun problematiek begrijpen en daar goed mee omgaan. De huisartsen zelf zijn iets gematigder in hun oordeel (80%) over de effectiviteit van hun aanvullende, antroposofische behandelingen.

Dit blijkt uit een pilot-onderzoek door drs. Erik Baars van het Louis Bolk Instituut naar de bijdrage van de antroposofische eerstelijnszorg aan de Nederlandse gezondheidszorg. Het onderzoek is vandaag gepresenteerd op een conferentie van de Federatie Antroposofische Gezondheidszorg (FAG), in Driebergen. Het is voor de eerste keer dat de antroposofische eerstelijnszorg in Nederland op deze manier zijn effectiviteit en pati�nt-tevredenheid wetenschappelijk laat onderzoeken.

In de antroposofische visie op ziekte en gezondheid staat een brede aanpak centraal. Hierin gaat het naast het bestrijden van de ziekte om het aanspreken van �gezondheid-scheppende� krachten van de mens en de ondersteuning daarbij van eigen geneesmiddelen en therapie�n. Onderzoek naar de empirische resultaten van deze visie is nog nauwelijks gedaan. De proefstudie van het Louis Bolk Instituut is bedoeld als een begin van het dichten van deze lacune.

Het onderzoek gaat uit van de bijdrage die de antroposofische eerstelijnszorg kan leveren aan de behandeling van de belangrijkste westerse ziektebeelden. Dit gebeurt aan de hand van een schaal met de tien �meest lastgevende� ziekten, opgesteld door Wereldgezondheidorganisatie (WHO). Deze schaal maakt het mogelijk om de last van ziekten onderling met elkaar te vergelijken.

Uit het onderzoek van drs. Baars blijkt dat 9 van de 10 pati�nten baat ervaart bij een antroposofische behandeling bij een van de Top 10 �meest lastgevende� ziektebeelden, 6 op de 10 ervaart zelfs een sterk effect. De belangrijkste extra therapie�n die worden ingezet zijn kunstzinnige therapie, ritmische massage, euritmietherapie en antroposofische leefstijladviezen. Beoordeeld naar de ziektebeelden uit het onderzoek zijn de artsen zelf het meest tevreden over de effecten van de antroposofische behandeling bij depressie, angststoornissen, borstkanker, ongevalsletsel en alcohol-verslaving. Over de behandeling bij artrose zijn ze het minst te spreken.

Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de antroposofische eerstelijnszorg in vergelijking met de reguliere zorg kosteneffectief is door: het voorschrijven van minder reguliere medicatie, minder specialistenbezoek en minder ziekenhuisopnamen. Wanneer pati�nten langere tijd in de praktijk zijn, neemt de initieel intensieve zorg en begeleiding af en kan er zelfs sprake zijn van een kostenbeperking op de langere termijn, zo blijkt ook uit Duits onderzoek onder antroposofische artsen. Onderzoeker Baars heeft op de conferentie gepleit voor een groter opgezet epidemiologisch onderzoek naar de gezondheidsbevorderende werking van de antroposofische eerstelijnszorg.  

NADERE INFORMATIE
Voor meer informatie over het onderzoek of de conferentie kunt u terecht bij drs. E. Baars (Louis Bolk Instituut 0343 � 523 860), dr. Huib G. van den Doel, voorzitter FAG (tel. 023-525 92 95) of Annoesjka de Bruyn, manager FAG-bureau, (0343- 533 538).

In de afgelopen maanden is Bride, Bureau voor het kleine kind, opgericht. Bride is bedoeld als een inspiratiebron voor mensen die in hun beroep of hun gezinsleven kleine kinderen opvoeden en verzorgen. Een antroposofische visie op de mens en de daaruit voortvloeiende pedagogische inzichten vormen hierbij het uitgangspunt.

Onder de titel �Opleven bij Opvoeden� worden er verschillende nascholingsactiviteiten aangeboden voor kleuter- en peuterleidsters, gastouders en leidsters in de kinderopvang.

Verder gaat er na de zomer een ontmoetings- en werkplaats van start voor ouders van jonge kinderen in Driebergen en omgeving.

Bride ontwikkelt ook informatief materiaal voor mensen die werken of leven met jonge kinderen, zoals boeken, brochures, artikelen in tijdschriften.

De naam van het bureau komt van de Keltische heilige Bride, die ook wel Brigitte genoemd wordt. Volgens een legende verzorgde zij het Jezuskind direct na zijn geboorte.

Oprichtster van Bride is Hanne Looij, die al vele jaren werkzaam is in het pedagogische werkveld en auteur is van het studie- en werkboek Caleidoscoop van een levende pedagogie. 

Voor nadere informatie en voor de aanvraag van een folder:
Bride, Bureau voor het kleine kind; Hanne Looij, Traaij 23 achter, 3971 GB Driebergen, (0343) 53 93 55, info_at_bureaubride.nl.

Wekelijks verschijnt "Das Goetheanum", het tijdschrift van de Antroposofische Vereniging, met de ledenbijlage "Was in der Anthroposophischen Geselllschaft vorgeht'. E�n keer per maand verschijnt deze bijlage onder de titel "Anthroposophie Weltweit/Anthroposophy worldwide", met berichten uit de hele wereld. De Engelstalige versie kunt u als lid ook langs elektronische weg als pdf-bestand ontvangen.
U kunt zich hierop kosteloos abonneren via de pagina www.goetheanum.org/630.html?L=1.

Ter kennismaking: het meest recente nummer vindt u via deze link.

Als extra service zijn ook alle vorige nummers beschikbaar gesteld. Surf naar www.goetheanum.org. In de rechter bovenhoek verandert U de taal naar "English". Ga vervolgens naar de link "user login" linksonder. Gebruik dan de volgende gegevens: username: awmail; password: worldwide04.
De bestandsnaam geeft de maand aan: W0503.pdf betekent: maart 2005.

Na de inleidende woorden van de voorzitter, Ron Dunselman, werd met de zaal een klankoefening uitgevoerd met stokjes van berkenhout, allen uit ��n berk gesneden door leerlingen van de eindklas van de Berkelschool in Zutphen.

Hierna volgde een korte inleiding van professor Kees Schuyt, die een pleidooi hield voor een �deugden-ethiek�. Alle gesprekken en voorstellen voor een opvoeding in waarden en normen leiden tot niets. Het gaat overal over, maar vooral over het gedrag van anderen en daarbij wordt gesuggereerd dat je normen en waarden kunt �leren�. Schuyt plaatste daartegenover het werken aan de deugden vanuit een pedagogische-morele benaderingswijze. Daarbij legde hij er vooral de nadruk op om het in het kleine te zoeken, in waarheidsgetrouwheid, flexibiliteit, je houden aan maat en regel, van je fouten leren, respect voor de mening van anderen, en vooral ook humor!
De kinder- en jeugdpsycholoog Christie Amons stelde dat je als opvoeder zelf een ge�ntegreerd persoon moet zijn om de integriteit van kinderen te kunnen behoeden. Door de vele prikkels die kinderen tegenwoordig krijgen wordt de ontwikkeling versneld, terwijl het emotionele en het handelend vermogen dit niet kunnen bijhouden.
Vervolgens werden de drie eerste levensfasen (0-7 jaar, 9-10 jaar en de puberteit) kort en levendig aangegeven.

Hierna verspreidden de deelnemers zich door het hele gebouw over de 22 werkgroepen, die na de lunchpauze enthousiast verder werkten. In de plenaire zitting die na de theepauze volgde, werden enkele vruchten van de werkgroepen door Jan Diek van Mansvelt op een levendige manier ge�nventariseerd.
Enkele vondsten:
- Het sociale komt juist rond het kind duidelijk tot uiting
- Verandert het wezen van het kind of verandert de omgeving?
- Opvoeden is aan jezelf werken: begin met dat waar je jezelf het meest aan ergert bij kinderen.
- De werking van architectuur op kinderen is nog een onontgonnen gebied; hoe ziet het schoolgebouw er uit,
  hoe het klaslokaal; nodigt het uit tot spel, leren, creativiteit, enz.
- Kinderen hebben duidelijkheid nodig en grenzen, op school en thuis.
- Bij problemen kijken we meestal naar de overheid of ze een oplossing hebben; veel belangrijker is om een eigen sociale
  structuur te scheppen; daarmee kun je meteen beginnen!
- Ouders kunnen elkaar ondersteunen; blijf vooral dicht bij jezelf!
- Hechting in de jonge jaren werkt heel lang door. Een kind moet je eerst �dragen� en dan liefdevol grenzen stellen
- Snacken of snakken? Voeding en opvoeding horen bij elkaar. Wat je beleeft via de zintuigen wordt door je organisme 
  ook waargenomen en eigen gemaakt. Dat geldt ook voor voeding: hoe levender de voeding, hoe beter de krachten 
  kunnen werken.
- Moderne media, hoe ga je daar mee om? Internet liever niet voor kinderen onder de 8 � 9 jaar; daarna moet je een evenwicht
  zoeken.

Christof Wiechert, leider van de Pedagogische sectie van de Vrije Hogeschool voor Geesteswetenschappen in Dornach, vroeg zich af of het wezen van het kind veranderd was of de verschijning, de �verpakking�. Met een voorbeeld gaf hij aan hoe eersteklassertjes van 20 jaar geleden vaak nog dromerig, met de duim in de mond, gretig alle verhalen opnamen, terwijl ze nu een veel wakkerder indruk maken en aan meester, die even zijn geduld dreigt te verliezen, vragen of hij soms een half jaar vakantie nodig heeft.
Wiechert vertelde hoe Rudolf Steiner er reeds voor had gewaarschuwd dat er een tijd zou komen waarin elk kind een geval op zich is en er leraren nodig zijn die het proces met zo�n kind aan gaan, als ware het een profetie, een vorm van helderziendheid.
Dat is intu�tieve pedagogie. Je gaat op zoek naar het wezen en volgt niet de weg van �Zo hoort het�. Het beeld van wat een normaal kind is, is steeds smaller geworden. We moeten een nieuw beeld maken en het kind ruimte geven om te zijn wie het is. Het is een nieuwe vorm van pedagogische tolerantie.

Ron Dunselman gaf hierna nog een korte impressie van een gebeurtenis die hij als heel klein jongetje aan de hand van zijn moeder bij een wandeling had beleefd en dat een onuitwisbare indruk had achtergelaten. Dit was een treffend voorbeeld voor de situatie van het kind in deze tijd, dat onder het koude ijs van de huidige westerse cultuur dreigt te verdrinken.

Daarna kwam er weer een kort spelmoment toen Gert Siebes aan de deelnemers vroeg om uit een kleurige buidel een envelop te halen, een papieren bal op te blazen en die zo voorzichtig te omvatten en te bewegen dat er geen geluid te horen viel. Geen eenvoudige zaak en een goed beeld voor de zorg waarmee we als opvoeders met onze taak moeten omgaan.

Na een bloemendank aan alle inleiders, werkgroepleiders en de projectleider Merel Boon, werd de conferentie onder luid applaus be�indigd.

Kitty Steinbuch

Vertaling door Hylcke Brandts Buys van het artikel over het jaarthema in �Was in der Anthroposophischen Gesellschaft vorgeht� Nachrichtenblatt nr. 10, 4 maart 2005.

De mens die naar antroposofie streeft, leeft in de actuele gebeurtenissen net als iedere tijgenoot, maar misschien probeert hij ook nog het teken van de tijd te lezen door open te staan voor �de algemene geestelijke situatie van de mensen in de tegenwoordige tijd�.  Daarom proberen Vorstand en het College van de Hogeschool aan het Goetheanum al sinds vele jaren om actuele thema�s aan te dragen als potentialiteit voor het werk in de ledengroepen en andere werkgroepen en ook voor ieder lid afzonderlijk en zij zien het thema voor dit jaar als voortzetting van de beide thema�s van de afgelopen jaren: �Metamorfosen van de kosmische intelligentie en de ontwikkeling van een geestelijke cultuur� (2004/05) en �Metamorfosen van de intelligentie en de medeverantwoordelijkheid voor de actuele gebeurtenissen� (2003/04).

Voor het gehele artikel over het jaarthema, klik hier